کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

رد پای مس در بازار طلا
ساعت ٤:٠٢ ‎ب.ظ روز شنبه ۳ آذر ۱۳۸٦ 

 برای صنف طلا و جواهر تفاوتی ندارد که هنر خود را روی یک قطعه طلای 24 عیار انجام دهد یا روی یک قطعه مس. بنابراین پایین آمدن عیار طلا نسبت کارمزد ساخت را به ارزش مصنوع بالا می‌برد و این پول از جیب مصرف‌کننده پرداخت می‌شود

مدت کوتاهی است زمزمه کاهش عیار طلای رایج کشور با هدف ارزان شدن زیورآلات و رونق بخشیدن به خرید و فروش مصنوعات طلا از سوی جامعه صنفی به گوش می‌رسد.‌

این پیشنهاد در پی افزیش مداوم قمیت طلا در بازارهای داخلی به تبع بالا رفتن نرخ طلا در بازارهای جهانی طی شش ماهه اخیر و کاهش استقبال خرید مصنوعات گرانبها و پُرکار طلا در داخل کشور ارائه شده است.‌

کاهش شتاب رشد اقتصادی آمریکا (به عنوان بزرگترین اقتصاد جهان) طی ماههای اخیر ارزش دلار را به پایین‌ترین سطح خود نسبت به سایر ارزهای معتبر و به ویژه <یورو> رسانده است. در همین حال افزایش درآمد کشورهای صادرکننده نفت از محل بالا رفتن قیمت این محصول در بازارهای جهانی موجب شده تا صادرکنندگان نفت، درآمدهای خود را به دارایی‌های باارزش‌تری نسبت به دلار تبدیل کنند.‌

به این سبب تقاضای خرید طلا به عنوان یک دارایی با ثبات در سطح جهان افزایش یافته در حالیکه عرضه این فلز گرانبها بسیار محدود و کمتر از میزان پاسخگویی به تقاضای جهانی است.‌

اتفاقات فوق موجب شده تا قیمت هر اونس طلا در بازارهای جهانی ظرف شش ماهه اخیر از حدود 600 دلار به بیش از 830 دلار افزایش یابد. (هرچند که طی سه روز اخیر قیمت هر اونس طلا به کمتر از 780 دلار تنزل یافته است) قیمت طلا نیز در بازار داخلی به تبع رشد نرخ جهانی به شدت افزایش یافته است. حدود هفت ماه قبل هر گرم طلای 18 عیار (بدون مزد ساخت) در بازار تهران 15 هزار تومان بود ولی دو هفته پیش در کوران رشد نرخهای جهانی به 19 هزار و 150 تومان رسید.‌

بدیهی است گران شدن طلای خام موجب بالا رفتن قیمت زیورآلات و مصنوعات طلا در بازار شده و از استقبال اقشار با درآمد متوسط برای خرید این قبیل موضوعات کاسته شده است. این مسأله که توا‡م با رکود معاملات طلا در بازار بوده، برخی از طلافروشان و به ویژه نمایندگان اتحادیه صنف طلا و جواهر را بر آن داشته تا پیشنهاد کاهش عیار طلای رایج کشور از 18 عیار به 14 عیار ارائه دهند.‌

پیشنهاددهندگان این طرح معتقدند که کاهش عیار رایج کشور از 18 به 14 عیار می‌تواند برای تولید مفید باشد و قدرت خرید مصنوعات و زیورآلات را در عامه مردم افزایش می‌دهد. ولی این کار نیازمند فرهنگ‌سازی در میان مردم است.‌

پیشنهاد اتحادیه صنف طلا و جواهر شاید بطور مقطعی و در کوتاه‌مدت نجات‌بخش معاملات این صنف و بازگشت دوران رونق خرید و فروش زیورآلات باشد ولی بطور قطع در بلندمدت هم به زیان مصرف‌کنندگان مصنوعات طلا و هم به ضرر خود تولیدکنندگان خواهد بود.‌

انگیزه عموم مصرف‌کنندگان مصنوعات طلا در ایران از خرید و نگهداری زیورآلات تنها جنبه‌های تزئینی مصنوعات یادشده نیست. خریداران مصنوعات طلا از زیورآلات خود بیشتر به عنوان یک منبع پس‌انداز قابل اعتماد که همواره همراه آنان است استفاده می‌کنند.‌

برای گروه کثیری از مردم اهمیت دارد که دارایی‌های پس‌انداز شده خود را به شکل زیورآلات، همواره در کنار خود داشته باشند تا هم از جنبه‌های زینتی آن بهره بگیرند و هم به عنوان یک پشتوانه قوی اقتصادی در مواقع ضرور به فوریت از آن استفاده کنند.‌

کاستن از عیار طلای رایج کشور بطور مستقیم ارزش دارایی‌ها و پس‌اندازهای عمومی را خواهد کاست.‌

یعنی مردم را مجاب به نگهداری دارایی‌هایی خواهد کرد که در مقایسه با ارزش جهانی خود بسیار کم‌ارزش‌تر است.‌

از سوی دیگر سهم کارمزد طلاسازی در تولید مصنوعات را بسیار بالا خواهد برد که به هیچ وجه به سود مصرف‌کننده نیست. اگر تاکنون سهم کارمزد ساخت یک قطعه طلا به کل ارزش آن قطعه حدود 7 درصد بوده است با اجرای این سیاست سهم کارمزد ساخت به بیش از 12 درصد افزایش می‌یابد. چرا که نرخ کارمزد طلاسازان کاهش نیافته و تنها عیار ماده اولیه زیورآلات کاهش می‌یابد که در حقیقت ارزش واقعی قطعه ساخته شده را تنزل می‌دهد.‌

به عبارت ساده‌تر برای صنف طلا و جواهر تفاوتی ندارد که هنر طلاسازی خود را روی یک قطعه طلا با عیار 24 انجام دهند یا روی یک قطعه مس. همان کارمزد خود را به ازای وزن قطعه دریافت خواهند کرد ولی این مصرف‌کنندگان هستند که کالای کم‌ارزش‌تری را با مزد ساخت بیشتر خواهند خرید.‌

بهترین گواه برای توجیه انگیزه واقعی مردم از خرید زیورآلات، بررسی وضعیت عرضه و تقاضای مسکوک طلا همزمان با بالا رفتن قیمت این فلز در بازارهای جهانی است.‌

درست در مقطعی که قیمت طلا در سطح جهانی افزایش یافت و طلاسازان ادعا کردند قدرت خرید مردم برای تهیه زیورآلات کاهش یافته است، گروه زیادی از مردم دارایی‌های خود (چه به شکل پول نقد و چه به شکل زیورآلات) را به سکه و ‌ شمش طلا تبدیل کردند تا از نوسان کمتری نسبت به زیور آلات برخوردار باشد. رشد تقاضای خرید سکه و شمش طلا در بازارهای داخلی که موجب بالا رفتن قابل توجه قیمت انواع مسکوک طلا شد و اعضای اتحادیه صنف طلا و جواهر نیز به این مساله اعتراف دارند نمایانگر تمایل مردم به نگه‌داری طلا نزد خود به عنوان یک پس‌انداز و منبع اقتصادی قابل اتکاست. ‌

گروه کثیری از متقاضیان خرید سکه و شمش در هفته‌های اخیر اعلام کردند که این کالا دارای ریسک کمتری نسبت به مصنوعات و زیورآلات است. ضمن آنکه مجبور نیستیم برای تهیه آن پول اضافه‌تری از

ارزش مبادله آن به عنوان کارمزد ساخت پرداخت کنیم و هنگام فروش نیز بخشی از ارزش اولیه آن به عنوان کارمزد ساخت کسر نمی‌شود.

بنابراین مصرف‌کنندگان مصنوعات طلا به ارزش اقتصادی کالای خریداری شده بیشتر از جبنه‌های تزئینی آن توجه دارند.‌

پیشنهاد اتحادیه صنف طلا شاید در کوتاه مدت گروه اندکی از مصرف‌کنندگان را که از طلا تنها به واسطه جنبه‌های زینتی آن استفاده می‌برند، با ارزان شدن کالای مورد علاقه خود در بازار مواجه سازد و آنها را به خرید زیورآلات با عیار 14 ترغیب کند ولی در میان مدت همین قبیل مصرف‌کنندگان زیورگرا را نیز از گرایش به خرید طلا پشیمان خواهد ساخت، چرا که کالای زینتی مشابه طلای 14 عیار را به صورت بدلیجات با قیمتی به مراتب مقرون به صرفه‌تر و بدون پرداخت کارمزد طلا سازی می‌توانند از بازار تهیه کنند.

بنابراین از محل اجرای این پیشنهاد هم مصرف‌کنندگان واقعی مصنوعات طلا متضرر می‌شوند و هم به تدریج طلا سازان و طلا فروشان و سایر رسته‌های صنفی مرتبط زیان خواهند دید و مشتریان خود را دو دستی تقدیم صنف بدل فروش خواهند کرد.

اگر نگاهی به وضعیت صنعت طلا سازی در دیگر نقاط دنیا بیاندازیم مشاهده خواهیم کرد که صنایع پیشرو در این زمینه در پی استفاده از طلا با عیار بالا هستند و مصرف‌کنندگان خود را از طریق اعتماد سپاری به ارزش زیورآلات به خرید بیشتر ترغیب می‌کنند.‌اینک در کشورهای حاشیه خلیج فارس، شرق آفریقا پاکستان، بنگلادش، هندوستان و آسیای جنوب شرقی عیار ‌ مصنوعات طلا بین 22 تا 24 است. آیا به فکر صاحبان صنایع طلا در این قبیل کشورهای عمدتاً فقیر خطور نکرده که برای ترغیب عامه مصرف کنندگان به خرید طلا از عیار مصنوعات خود بکاهند!؟ پرواضح است که آنها از قدرت پایین خرید مصرف کنندگان تولیدات خود استفاده تبلیغاتی می‌برند و با عرضه طلا با عیار بالاتر آنها را به پس‌انداز دارایی‌های با ارزش روزافزون ترغیب می‌کنند. نه اینکه میزان مس به کار رفته در مصنوعات خود را افزایش دهند و به جای طلاسازی، مسگری کنند. تا فقط منافع تولیدی خود را در نظر بگیرند و به منافع مصرف کننده بی‌توجه باشند.

اگر اعضای صنف طلا نگران رکود معاملات مصنوعات طلا و کاهش خرید و فروش زیورآلات هستند، بهتر است کارمزد ساخت و حق مبادله تجاری زیورآلات را ارزان کنند و سهم این دوعامل را در قیمت تمام شده مصنوعات طلا برای مصرف‌کنندگان کاهش دهند تا شاهد بازگشت رونق بازار باشند.

ارائه این قبیل پیشنهادهای خام حتی از اعتبار صادرکنندگان مصنوعات طلا به بازارهای جهانی خواهد کاست و موجب خواهد شد تا کیفیت زیورآلات صادراتی ایران به خارج تنزل یابد و در بازارهای تازه به دست آمده به صادرکنندگان خوشنام کشورمان به دیده <بدل فروش> نگریسته شود.امید می‌رود تا صنف طلاساز ایران پیش از اجرای چنین پیشنهادهایی که هم مصرف‌کنندگان و هم خود آنها را متضرر و بدنام خواهد ساخت، با دید وسیع‌تر و عاقبت اندیش‌تری به مساله بنگرند و با استفاده از نظرات کارشناسان دلسوز راهکارهای منطقی‌تری برای خروج از بحران رکود صنفی خود اتخاذ کنند.

نوشته : کامران نرجه  

این مطلب در تاریخ ۳ آذر ۱۳۸۶ در صفحه ۱۷ روزنامه اطلاعات چاپ شده است .


کلمات کلیدی: کامران نرجه ، بازرگانی