کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

(( ک)) مثل (( کارت ملی ))
ساعت ٧:٤۸ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٧ آذر ۱۳۸٦ 

در حالی که تنها چند روز به پایان مهلت 3ماهه تمدید شده از سوی سیستم بانکی برای ارائه انواع خدمات اعتباری و مالی به مردم به شرط همراه داشتن <کارت ملی> باقی مانده است، حدود 10درصد از جمعیت کشور هنوز شماره کد ملی دریافت نکرده‌اند و نزدیک به 20درصد دیگر از مردم کارت ملی  ندارند.‌

دفترهای پستی مناطق مختلف شهری و روستایی و ادارات ثبت احوال (به ویژه در مناطق پرجمعیت) مملو از مراجعانی است که در پی دریافت کارت ملی خود از این سازمان به سازمان دیگر ارجاع داده می‌شوند و عموماً ناکام و دست خالی باز می‌گردند.‌

در تهران - کلان شهر 12 میلیون نفری - ازدحام جمعیت سرگردان و مستأصل در مناطق مختلف پستی برای ثبت نام و یا دریافت کارت ملی به حدی است که سایر فعالیت‌های اداره‌های پست را با مشکل روبرو‌‌‌کرده است و بسیاری از مراجعان به‌‌‌دلیل ارسال نکردن کارت ملی به پست، پس از ساعت‌‌ها معطلی به اداره‌های ثبت احوال مناطق پنج‌گانه ارجاع داده می‌شوند.‌

از سوی دیگر، در مقابل درب ورودی اداره ثبت احوال منطقه غرب تهران، جمعیت زیادی بیرون از ساختمان اصلی و داخل راهرو طبقات در صفی طولانی ایستاده‌اند تا پس از حدود 3ساعت معطلی، به گیشه‌ پاسخگو در طبقه دوم ساختمان دست یابند و مشخص شود کارت ملی آنها صادر شده است یا خیر.‌

اگر پاسخ سؤال آنها مثبت باشد، باید در صف دیگری بایستند تا کارت ملی خود را از مسئول گیشه دوم دریافت کنند و اگر کارت ملی صادر شده برای آنها دارای نقض اطلاعاتی باشد، باید ایستادن در صف سوم را برای رسیدن به دفتر نقص <اطلاعات>، تجربه کنند. چنانچه کارت ملی آنها صادر نشده باشد، باید این معطلی‌های فرساینده را روز دیگر و با توان و حوصله‌ای تجدید شده، تحمل، کنند.‌

این حکایت تلخ و تأسف بار صحنه‌ای است که در مقابل سایر ادارات ثبت و احوال تهران نیز به چشم می‌خورد.‌

مردم می‌گویند که پاسخ قانع‌کننده‌ای از اداراه‌های پست و ثبت احوال برای علت این همه معطلی و ناکامی در مسیر دریافت کارت ملی نمی‌گیرند و چنین تلقی می‌کنند که از سوی دستگاههای مختلف مجری به بازی و تمسخر گرفته شده‌اند تا ساعات زندگانی خود را بی‌نتیجه داخل صف‌‌های طولانی بایستند.‌

‌سید حمید زنگنه کارمند یکی‌‌‌‌‌از ادارات دولتی که برای‌‌‌‌‌دریافت کارت ملی خود و اعضای خانواده‌اش به یکی از مناطق‌‌‌‌پستی تهران مراجعه کرده، می‌گوید:‌ از بهمن سال گذشته که فرم دریافت کارت ملی را در دفتر پستی تکمیل کردم و مدارک لازم را تحویل دادم، تا امروز که حدود 11 ماه گذشته، هنوز کارت ملی اعضای خانواده‌ام به نشانی منزل نیامده است.‌

او اضافه می کند:‌ در این مدت 3مرحله به اداره پست مراجعه کرده‌ام ولی هر بار گفته‌اند که هنوز کارت ملی به پست ارسال نشده و امروز پس از یازده ماه معطلی به من گفته‌اند برای پیگیری علت تاخیر، به اداره ثبت احوال منطقه بروم.‌

زنگنه با گلایه ادامه می‌دهد:‌اگر قرار باشد که هر شهروندی خودش به دنبال کارت ملی از این سازمان به سازمان دیگر برود، چرا‌‌‌‌باید اداره پست هنگام ثبت نام اولیه هزینه خدمات پستی مطالبه کند؟‌

او به قبض رسید پستی خود اشاره می‌کند و می‌گوید:‌ دفتر پستی هنگام دریافت مدارک لازم برای صدور کارت ملی، 12هزار ریال به عنوان هزینه ارسال کارت مذکور از هر شهروند دریافت می‌کند ولی مراجعانی که‌‌‌‌کارت ملی آنها صادر نشده است را بدون پس دادن هزینه‌های پستی، به اداره‌های ثبت احوال ارجاع می‌دهد تا در صف‌های طولانی بایستند و کارت ملی خود را دریافت کنند.‌

به گفته او، اداره‌های پست باید پاسخگوی دریافت هزینه خدماتی که هرگز به متقاضیان کارت ملی ارائه نمی‌دهند، باشند.‌

فاطمه کیانی‌خانم خانه‌داری که به همراه کودک خردسال خود در صف گیشه کارت ملی اداره ثبت احوال منطقه غرب تهران ایستاده نیز می‌گوید:‌

  حدود 2ساعت است اینجا معطلم و ازدحام جمعیت به حدی است که صف به کندی پیش می‌رود.‌

او می‌گوید که 9ماه قبل برای دریافت کارت ملی در یکی از دفاتر پستی ثبت نام کرده ولی با وجود مراجعه مکرر به اداره پست منطقه، هنوز کارت ملی خود را دریافت نکرده است.‌

خانم کیانی ادامه می‌دهد:‌ از اداره پست به من گفتند که خودم پیگیر تأخیر ارسال کارت ملی باشم و به اداره ثبت احوال مراجعه کنم.‌

به گفته او، اغلب افرادی که در این صف ایستاده‌اند،‌حداقل یکبار به اداره پست مراجعه کرده‌اند و پس‌‌‌‌‌از دریافت نکردن جواب قانع کننده، به اداره ثبت احوال ارجاع شده‌اند.‌

این خانم خانه‌دار می‌گوید:‌ تعداد افراد پاسخگوی مراجعان در پشت گیشه‌های ثبت احوال بسیارکم است و کار بسیار کند پیش می‌رود. کارمندان ثبت احوال که از صبح زود به صدها مراجعه کننده پاسخ گفته‌اند، خسته‌اند و سرعت و دقت کار آنها کم شده است.‌

‌ابوالفضل قدیری‌مغازه‌داری که برای اصلاح نقص اطلاعات مندرج روی کارت ملی فرزندش به اداره ثبت احوال مراجعه کرده و پس‌‌‌‌‌از 50دقیقه معطلی در صف، به‌‌‌‌گیشه مورد نظر رسیده نیز می‌گوید:‌

  نحوه پاسخگویی کارمندان ثبت احوال به مراجعان محترمانه است ولی زمان زیادی را باید در صف بایستیم تا به پاسخ مورد نظر برسیم.‌

او اضافه می‌کند: تمام این صف‌ها را قبلاً طی کرده‌ام ولی وقتی کارت ملی فرزندم را تحویل گرفتم، دیدم شماره شناسنامه اشتباه درج شده است و حالا باید باز هم در صف بایستم!‌
‌3هزار مراجعه‌کننده در روز!‌

یک کارشناس سازمان ثبت احوال نیز با اشاره به ازدحام کار‌‌‌در‌‌‌‌واحدهای ثبت احوال می‌گوید:‌این روزها پاسخگویی به مردم، به علت مراجعات متعدد آنها و کمبود نیروی انسانی در ادارات ثبت بسیار مشکل شده است.‌

به گفته او، هریک از مناطق ثبت احوال در تهران با حدود 30نفر کارمند روزانه پاسخگوی بیش از 3هزار مراجعه کننده هستند. تعداد کارکنان این اداره‌ها برای پاسخگویی به این تعداد مراجعه کننده بسیار محدود است.‌

کارمند ثبت احوال اضافه می‌کند:‌ براساس استانداردهای جهانی، برای پاسخگویی به هر 5هزار مراجعه کننده، باید یک مأمور ثبت احوال وجود داشته باشد در حالی که در کشور ما به ازای هر 35 هزار نفر مراجعه کننده یک مامور هست.‌

او با اشاره به ازدحام جمعیت متقاضی کارت ملی در اداره ثبت احوال غرب تهران می‌گوید:‌ این منطقه ثبتی به تنهایی پاسخگوی شهروندان مناطق 22، 5، 2، 9، 21، 10، بخش‌هایی از مناطق 18،‌6 و 17 شهرداری تهران است؛ در حالی که ضرورت دارد در هر منطقه‌‌‌‌شهرداری یک اداره ثبت احوال وجود داشته باشد تا از میزان ازدحام مراجعان کاسته و سرعت کار بیشتر شود.‌

این کارشناس می‌گوید:‌برای کارمندان ادارات ثبت احوال جوابگویی به انبوه مراجعان کارت ملی مشکل شده و ناراحتی‌های روحی و خستگی مفرط روزانه در آنها ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، کارمندان ثبت احوال موظفند بهترین برخورد را با ارباب رجوع داشته باشند. به گفته او،‌ فضای سالن پاسخگویی به سؤالات <کارت ملی> محدود است و گنجایش مراجعه گسترده مردم را ندارد. به همین علت از صبح زود مردم در راهروها و بخش‌های مختلف ساختمان در صف می‌ایستند تا به مرور پیش بروند و نوبت آنها برسد.‌

سهل‌انگاری‌های عمومی‌

یک کارشناس دیگر در اداره ثبت احوال منطقه غرب تهران می‌گوید: ‌بخش زیادی از معطلی مردم در صف‌های این سازمان، به‌‌‌دلیل بی‌توجهی آنها به راهنمایی‌های مکتوبی است که روی قبض رسید کارت ملی و یا روی تابلو‌‌‌مراکز ثبت احوال ارائه شده است.‌

به گفته او، اگر مردم به دیوارهای موجود در ساختمان اداره ثبت احوال توجه کنند، پاسخ بسیاری از سؤالات آنان به وضوح ارائه شده است ولی مراجعان همچنان اصرار دارند که سؤال خود را بطور شفاهی از مسئولان گیش‌ها بپرسند و همین مساله باعث ازدحام بیشتر صف‌ها می‌شود.‌

در عین حال مردم به نکات تذکر داده شده در مورد چگونگی رسیدگی به مشکلات خود نیز کم‌توجه هستند.‌

به عنوان مثال، با اینکه روی قبض رسید پستی و نقاط مختلف ادارات ثبت به آنها تاکید شده که کارت ملی آنها تنها با ارائه اصل شناسنامه و اصل رسید پستی، به خود فرد متقاضی و یا وکیل قانونی او تحویل داده می‌شود، باز هم که تعداد زیادی از مراجعان یک و یا تمام‌‌‌مدارک مثبته تشخیص هویت خود را به همراه نمی‌آورند و انتظار دارند کارمندان ادارات ثبت احوال با اصرار آنها، قوانین سازمان را زیرپا‌‌‌بگذارند و بدون دریافت مدارک پیش نیاز، کارت ملی آنها را تحویل دهند!‌

او تاکید می‌کند:‌
 مردم باید تمرین کنند تا از راههای قانونی و با طی مراحل صحیح، به خواست‌های خود دست یابند.‌

چه باید کرد؟‌

به نظر می‌رسد حل این مشکلات، بسیار فراتر از گسترش فضای اداره‌های تحت پوشش ثبت احوال است.‌

کارشناس سازمان ثبت احوال در این باره می‌گوید:‌ حتی اگر مسئولان ثبت احوال بخواهند فضای ادارات تحت پوشش را گسترش دهند، باز هم نمی‌توانند زیرا براساس قانون، ساخت، خرید و یا اجاره واحدهای جدید برای دولت ممنوع است.‌

او اضافه می کند:‌برای کاستن از مشکلات مردم‌‌‌‌در اداره‌های ثبت احوال و معطلی آنها در صف‌های طولانی، باید امکانات سخت افزاری و نرم‌افزاری متناسب با حجم مراجعات آنها به این سازمانها داده شود و نمودار سازمانی و شرح وظایف هر اداره ثبت احوال تغییرکند.‌

این کارمند ثبت اضافه می کند:‌شایسته است تا با توجه به اهمیت فعالیت‌های ثبت احوال در نظام آماری و برنامه‌ریزی کشور، این سازمان از زیر پوشش وزارت کشور که یک نهاد سیاسی است خارج شود و به صورت مستقل زیرنظر معاونت مستقلی در ریاست جمهوری اداره شود تا بیشتر مورد توجه قرار گیرد و برای کاستی‌های آن گام‌های جدی‌تری برداشته شود.‌این معاونت می‌تواند از ادغام مرکز آمار ایران و سازمان ثبت احوال در یکدیگر، با هدف کاهش فعالیت‌های موازی در جامعه ایجاد‌‌شود.‌

نوشته : کامران نرجه     Kamran   Narjeh

این مطلب در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۸۶ در صفحه ۵ روزنامه اطلاعات چاپ شده است.