کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

بازار شناسی غنا
ساعت ٥:۱۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ فروردین ۱۳۸٧ 

 جمهورى غنا به وسعت 239 هزار و 460 کیلومتر مربع در آفریقاى غربى قرار دارد. این سرزمین از سمت شمال به طول 549 کیلومتر بابورکینافاسو، ازسمت غرب به طول 668 کیلومتر با ساحل عاج و از سمت شرق به طول 877کیلومتر با توگو مرز مشترک دارد. طول خطوط ساحلى غنا در بخش جنوبى باخلیج گینه به 539 کیلومتر مى رسد.

غنا به دلیل همجوارى با خط استوا و نیزنزدیکى با خلیج گینه آب و هوایى گرم و مرطوب دارد و پوششى از گیاهان سبزدر عمده مناطق این کشور به چشم مى خورد. از طرف دیگر، غنا سرزمین هموارى است که کمتر ارتفاعاتى در آن وجود دارد. پست ترین نقطه این کشوردر ساحل خلیج گینه، همسطح آب هاى آزاد دنیا و بلندترین بخش آن در تپه"آفاجاتو" 880 متر ارتفاع دارد.

بیش از 20 درصد از خاک غنا را اراضى کشاورزى تشکیل مى دهد و بخش وسیعى از آن پوشیده از جنگل و مراتع سرسبز است.

 مهمترین مشکل اقلیمى غنا وزش طوفان هاى دریایى و بارش گاه و بیگاه باران هاى سیل آساست. این کشور عضو پیمان هاى بین المللى حفظ محیط زیست، تغییرات آب و هوا، بیابان زدایى، دفن زباله ها،قوانین دریایى، منع تکثیر و آزمایش سلاح هاى اتمى، حراست از لایه اوزن،آلودگى کشتى ها و نواحى جنگلى مى باشد.

 ویژگى هاى جمعیتى و فرهنگى

بر اساس آمار جدید سازمان بهداشت جهانى ،(WHO) کشور غنا قریب به 20 میلیون و 467 هزار نفر جمعیت دارد که 9/38 درصد از آنها زیر 14 سال،5/57 درصد بین 15 تا 64 سال و 6/3 درصد دیگر نیز بیش از 65 سال سن دارند.

جمهورى غنا به ازاى هر یکهزار نفر از جمعیت خود 84/25 نفر نرخ زاد وولد، 53/10 نفر نرخ مرگ و میر و 83/0 نفر نرخ منفى مهاجرت دارد. بر همین اساس، نرخ رشد جمعیت غنا در طول دوران بارورى 32/3 مى باشد.

در سال هاى اخیر نرخ ابتلا به ویروس HIV در غنا رو به افزایش گذاشته،به طورى که هم اکنون پنج درصد از افراد این کشور مبتلا به ایدز هستند.همین بیمارى موجب بالا رفتن نرخ مرگ و میر و در نتیجه، کاهش امید به زندگى در بین مردم غنا شده است، بطورى که امید به زندگى در بین مردان غنا 66/55 سال و در بین زنان این کشور 43/57 سال است.

 کمبود امکانات بهداشتى و درمانى و شیوع برخى بیمارى هاى خطرناک نیز موجب افزایش تلفات در بین کودکان غنا شده است. در حال حاضر، از هر 100 کودک غنایى حدود شش نفر هرگز شانس رسیدن به سن چهار سال را ندارند.

عمده ساکنین غنا از نژاد سیاهان آفریقایى و از قبایل آکان، موشى، گا، ویوروبا هستند. 63 درصد از مردم این کشور مسیحى، 16 درصد مسلمان و 21درصد پیرو ادیان ابتدایى هستند.

 حدوداً 67 درصد از زنان و 83 درصد از مردان بالاى 15 سال غنا توانایى خواندن و نوشتن دارند.

 در سال هاى اخیر، ورود بى رویه مهاجرین لیبریایى، سیرالئون و توگومشکلات جمعیتى زیادى را براى غنا به همراه داشته است.

 ویژگى هاى سیاسى و تقسیمات کشورى

شهر "اکرا" پایتخت جمهورى غناست واز دیگر شهرهاى مهم این سرزمین مى توان از آشانتى، تامال، آسمان کیس، تارکوا و نسوام نامبرد.

 جمهورى غنا در ششم مارس 1957 از زیر نفوذ انگلیسیان خارج شد و به استقلال رسید. آقاى "جان آجى کوم کوفور" در حال حاضر رییس جمهورى غناست. در غنااحزاب سیاسى زیادى آزادى فعالیت دارند که از میان آنها مى توان به حزب میراث مردم، حزب ملى و حزب اصلاحات اشاره کرد.

غنا علاوه بر سازمان ملل متحد، در بانک توسعه آفریقا، کمیسیون اقتصادى آفریقا، سازمان خواربار و کشاورزى ملل متحد، گروه 24، گروه 77،آژانس بین المللى انرژى اتمى، بانک بین المللى ترمیم و توسعه، سازمان بین المللى هواپیمایى کشورى، جامعه بین المللى توسعه، صندوق توسعه کشاورزى ملل متحد، سازمان بین المللى کار، صندوق بین المللى پول، سازمان بین المللى دریانوردى، سازمان بین المللى پلیس جنایى، سازمان بین المللى هواشناسى، سازمان بین المللى استاندارد، جنبش عدم تعهد، کنگره آفریقا، سازمان وحدت آفریقا، سازمان منع تکثیر سلاح هاى شیمیایى، کمیسیون توسعه و تجارت سازمان ملل متحد، سازمان توسعه صنعتى ملل متحد، سازمان جهانى پست، کنفدراسیون جهانى اتحادیه هاى کارگرى، سازمان جهانى مالکیت معنوى، سازمان جهانى گردشگرى و سازمان جهانى تجارت عضویت دارد.

 غنا همچنین، در عمده گروه هاى ناظر بر صلح و آتش بس سازمان ملل متحد در کشورهایى نظیر بوسنى، کویت، عراق و... عضویت دارد.

 ویژگى هاى اقتصادى

غنا به لحاظ دارا بودن ذخایر عظیم معدنى یکى از ثروتمندترین ممالک آفریقایى است. میزان تولید نا خالص داخلى این کشور در پایان سال 2002میلادى به 41 میلیارد و 250 میلیون دلار رسید که نسبت به نرخ مشابه سال قبل 5/4 درصد رشد نشان مى دهد. درآمد سرانه ملى غنا دو هزار دلار است وتوزیع ثروت نسبتاً معقول مى باشد. حدود 36 درصد از تولید ناخالص داخلى غنا را بخش کشاورزى، 25 درصد بخش صنعت و 39 درصد مابقى را بخش خدمات تشکیل مى دهد.

 طبق جدیدترین آمار برنامه عمران سازمان ملل متحد کمتر از 25 درصد ازمردم این سرزمین زیر خط فقر زندگى مى کنند. از سوى دیگر، نرخ تورم اقتصادى غنا در سال 2003 به 5/14 درصد رسید. غنا نه میلیون نفر نیروى کار و 20 درصد نرخ بیکارى دارد. حدود 60درصد از نیروى کار این کشور در بخش کشاورزى، 15 درصد در بخش صنعت و 25 درصد در بخش خدمات شاغلند. غنا داراى معادن غنى از طلا، الماس صنعتى، بوکسیت و منگنز است.همچنین، ذخایر جنگلى غنا بسیار با ارزش مى باشد.

 غنا توان تولید هشت میلیارد و 801 میلیون کیلووات ساعت انرژى الکتریکى را دارد که 95درصد از این ظرفیت توسط نیروگاه هاى برق - آبى تامین مى شود. غنا 300 میلیون کیلووات ساعت برق به همسایگان خود صادرو 950 میلیون کیلووات ساعت از آنها وارد مى کند. میزان تولید نفت خام در این کشور حدود 7 هزار بشکه در روز است ولى مصرف روزانه آن بیش از 38 هزار بشکه مى باشد. همچنین، حجم ذخایر گازطبیعى غنا بالغ بر 11 میلیارد و 890 میلیون متر مکعب مى باشد.

 عمده محصولات کشاورزى غنا را کاکائو، برنج، قهوه، کاساوا(یک نوع میوه مخصوص مناطق گرمسیرى )، نخود، ذرت و موز تشکیل مى دهد. طى سال 2002، میلادى غنا بیش از 2/2 میلیارد دلار کالا به خارج صادرکرد که عمدتاً شامل طلا، کاکائو، الوار چوب، بوکسیت، آلومینیوم، منگنز والماس بود. هلند، انگلستان، آمریکا، آلمان، فرانسه، نیجریه، بلژیک و ایتالیابزرگترین شرکاى صادراتى غنا هستند. همچنین، در سال 2002 میلادى غنا حدود 8/2 میلیارد دلار کالا از خارج خرید که بیشتر شامل کالاهاى سرمایه اى، نفت خام و مواد غذایى بود.نیجریه، انگلستان، آمریکا، چین، ایتالیا، ساحل عاج، آلمان و هلند بزرگترین فروشندگان کالا به غنا هستند.

 غنا حدود 2/7 میلیارد دلار بدهى خارجى دارد که عمده آنها زمانبندى شده است. واحد پول غنا "سدى" نام دارد و هر دلار آمریکا حدوداً با 7170 سدى غنا برابرى مى کند.

ویژگى هاى ارتباطى، مواصلاتى و ترانزیتى

 غنا خطوط مخابراتى گسترده و سیستم تلفنى پیشرفته اى دارد.هم اکنون بالغ بر 270 هزار شماره تلفن ثابت و 170 هزار شماره تلفن همراه در این کشور فعال است. برنامه هاى رادیویى غنا از طریق 49 ایستگاه (FM) و سه ایستگاه با طول موج کوتاه دریافت مى شود. تلویزیون غنا نیز 10 شبکه دارد. اخیراً بالغ بر 15مرکز خدمات اینترنتى در این کشور دایر شده و بالغ بر 300 هزار نفر از خدمات این مراکز بهره بردارى مى کنند.

طول خطوط ریلى غنا 953 کیلومتر با عرض 106 سانت است. همچنین،طول جاده هاى آسفالته و شوسه غنا به 45 هزار کیلومتر و طول خطوط آبى این سرزمین 1293 کیلومتر است.

غنا دو بندر صیادى و تجارى با اسکله بزرگ که عمق آبخور آنها بیش از 15 متر است، دارد. ناوگان دریایى این کشورشش کشتى اقیانوس پیماى جنرال کارگو و سه تانکر نفتکش دارد. غنا داراى 12 فرودگاه بزرگ و کوچک است که از میان آنها تنها پنج فرودگاه توانایى پذیرش پروازهاى پهن پیکر را دارند.

 مناسبات تجارى ایران و غنا

روابط تجارى ایران و غنا در سال هاى گذشته تابع فروش برخى کالاهاى سنتى ایران و خرید یک محصول از غنا بوده است. همین یکسونگرى موجب ثبات غیر مکفى مبادلات میان دو کشورشده است.

 عمده محصولاتى که تا کنون از ایران به بازار غنا راه یافته شامل نمک هاى شیمیایى، داروهاى دامپزشکى، قالى و گلیم، کفش، اشیاى نمدى،ظرفشویى، شیشه جام، موتورهاى گازوییلى، رب گوجه فرنگى، شامپو،پلیمرهاى شیمیایى، آینه، کاغذ دیوارى و پوشاک است. اما در سال هاى گذشته تنها کالایى که از بازار غنا به ایران وارد شده کاکائومى باشد.

بنابراین، ترغیب و راهنمایى تجار دو کشور به معرفى کالاهاى جدید وتنوع مبادلات تجارى، زمینه توسعه مناسبات اقتصادى و بازرگانى دو طرف رافراهم مى سازد.

 غنا مى تواند دروازه مناسبى براى ورود کالاهاى ایرانى به غرب آفریقا باشد. از سوى دیگر، ایران و غنا مى توانند نقش پل ارتباطى میان آسیاى میانه و آفریقاى غربى را باز مى کنند.

 انتقال تجارب فنى و مهندسى ایران به غنا در زمینه اکتشاف معدن،ساخت راه هاى مواصلاتى، اسکله سازى، پروژه هاى مخابراتى، سد سازى،ساخت نیروگاه، اکتشاف نفت، صنایع پتروشیمى و پزشکى بهترین راه براى افزایش سطح روابط اقتصادى دو کشور است.

این مطلب در شماره مرداد ۱۳۸۱ ماهنامه اتاق بازرگانی ایران درج شده است