کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

بازار شناسی گینه بیسائو
ساعت ۳:۳۸ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٩ فروردین ۱۳۸۸ 

ویژگی‌های اقلیمی و جغرافیایی

جمهوری گینه بیسائو که در غربی‌ترین نقطه قاره آفریقا مستقر است، 36 هزار و 120 کیلومتر مربع مساحت دارد و از سمت شمال به طول 338 کیلومتر با سنگال و از سمت جنوب به طول 386 کیلومتر با گینه کوناکری هم مرز است.

کناره‌های ساحل غربی گینه بیسائو که مشرف به اقیانوس اطلس می‌باشد، حالت باتلاقی دارد و از چندین جزیره کوچک تشکیل شده است.

آب و هوا در سواحل و جزایر غربی گینه بیسائو معتدل ولی در سایر نقاط گرم و مرطوب است.

”کاشو“، مانسوآ“، ”گباو“ و ”کوروبال“ از رودهای مهم این کشور به شمار می‌روند. گینه‌بیسائو سرزمین کاملاً مسطحی است به طوری که ارتفاع بلندترین نقطه آن در شمال شرقی کشور به 300 متر می‌رسد.

بارش باران‌های اسیدی و تخریب جنگل و صید بی‌رویه ذخایر دریایی محیط زیست گینه بیسائو را با خطر روبرو کرده است. این کشور که حدود 11 درصد از خاک آن قابل کشت و زرع و 9 درصد نیز مراتع طبیعی می‌باشد، به معاهدات بین‌المللی تغییرات آب و هوا، بیابان‌زدایی، مناطق حراست شده و قانون دریا پیوسته است.

 

ویژگی‌های جمعیتی، بهداشتی و فرهنگی

گینه بیسائو بالغ بر یک میلیون و 388 هزار نفر جمعیت دارد که ٧/۴١ درصد از آنان زیر 14 سال، ۴/۵۵ درصد بین 15 تا 64 سال و ٩/٢درصد بیشتر از 65 سال سن دارند.

گینه بیسائو به ازای هر یکهزار نفر از جمعیت خود ٠٣/٣٨نفر نرخ زادوولد، ۵٧/١۶ نفر نرخ مرگ‌ومیر و۵٧/١  نفر نرخ منفی مهاجرت دارد. براین اساس، نرخ متوسط رشد سالانه جمعیت آن ٩٩/١ درصد است.

اغلب ساکنان گینه بیسائو از تیره‌های ”فیولا“ و ”ماندینگو“ هستند و بیش از 70 درصد آنان در مناطق روستایی زندگی می‌کنند.

زنان این سرزمین در طول دوران باروری خود به طور متوسط پنج مرتبه زایمان می‌کنند، اما کمبود امکانات بهداشتی و درمانی موجب می‌شود که از هر هزار نوزاد آنان حداقل 10 نفر هرگز شانس رسیدن به سن چهار سالگی را نداشته باشند.

از سوی دیگر، شیوع گسترده بیماری‌های مسری نظیر هپاتیت و ایدز نرخ امید به زندگی را در بین ساکنان این سرزمین کاهش داده است.

طبق جدیدترین آمار سازمان جهانی بهداشت 10 درصد از مردم این سرزمین مبتلا به ویروس HIVهستند و بیماری ایدز طی سه سال گذشته جان 1700 نفر از آنان را گرفته است. هپاتیت نیز به شدت زندگی مردم گینه بیسائو را به مخاطره انداخته و متاسفانه کمبود امکانات بهداشتی و آب سالم آشامیدنی روز به روز بر تعداد جان باختگان در این سرزمین می‌افزاید. هم‌اکنون نرخ امید به زندگی در بین مردان این سرزمین ٠٩/۴۵سال و در بین زنان آن ٩٢/۴٨سال می‌باشد.

براساس گزارش‌های برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP)، 43 درصد از مردان و 78 درصد از زنان این کشور توانایی خواندن و نوشتن ندارند.

نیمی از مردم گینه بیسائو پیرو ادیان اولیه، 45 درصد مسلمان و 5 درصد مسیحی هستند. زبان رسمی این کشور نیز پرتغالی است.

تقسیمات کشوری و ویژگی‌های سیاسی

گینه بیسائو در گذشته یکی از مراکز عمده حمل برده بود و در سال 1446 میلادی توسط پرتغالی‌ها اشغال شد. مبارزات استقلال‌طلبانه مردم این کشور از نیمه‌های قرن بیستم آغار شد تا اینکه در سال 1973 به استقلال رسید و بسیاری از آوارگان گینه‌ای به کشور خود  بازگشتند.

شهر بندری ”بیسائو“ مرکز حکومت این کشور است و از دیگر شهرهای مهم آن می‌توان به ”کاچیو“، ”مانسوآ“، ”بافاتا“ و ”فاریم“ اشاره کرد.

آقای ”هنریکو روژه“ در انتخابات سال گذشته ریاست جمهوری گینه بیسائو به پیروزی رسید و نخست وزیر این کشور هم اینک آقای ”کارلوس گومژ“ است. دوره ریاست جمهوری در این کشور پنج ساله است و ریاست دولت به عهده نخست وزیر می‌باشد. مجلس قانونگذاری گینه بیسائو دارای یکصد کرسی است که نمایندگان براساس انتخابات آزاد برای یک دوره پنج ساله به آن راه می‌یابند.

احزاب آفریقایی استقلال برای گینه بیسائو و ساحل عاج، جنبش آزادیخواه و استقلال‌طلب گینه‌بیسائو، حرکت اصلاح‌طلبانه گینه‌بیسائو، جنبش گینه متمدن، اتحاد ملی برای پیشرفت و دمکراسی، حزب دمکرات و اتحادیه تغییرات و اصلاحات در این کشور فعالیت سیاسی دارند.

گینه بیسائو علاوه بر سازمان ملل متحد در بانک توسعه آفریقا، اتحادیه آفریقا، کمیسیون اقتصادی آفریقا، سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد، گروه 77، بانک ترمیم و توسعه بین‌المللی، سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری، کنفدراسیون بین‌المللی اتحادیه‌های آزاد کارگری، جامعه بین‌المللی توسعه، بانک توسعه اسلامی، سازمان کنفرانس اسلامی، صندوق توسعه کشاورزی ملل متحد، سازمان بین‌المللی کار، صندوق بین‌المللی پول، سازمان بین‌المللی دریانوردی، سازمان بین‌المللی پلیس جنایی، سازمان بین‌المللی هواشناسی، جنبش عدم تعهد، سازمان بین‌المللی منع تکثیر سلاح‌های شیمیایی، کمیته بین‌المللی المپیک، کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد، کمیسیون توسعه فرهنگی ملل متحد، سازمان توسعه صنعتی ملل متحد، اتحادیه جهانی پست، سازمان جهانی بهداشت، سازمان جهانی مالکیت معنوی، سازمان جهانی گردشگری و سازمان جهانی تجارت عضویت دارد.

 

ویژگی‌های اقتصادی

گینه بیسائو در زمره یکی از 10 کشور فقیر جهان قرار دارد که زندگی عامه مردم آن به کشاورزی و ماهیگیری سنتی بستگی دارد. میزان تولید ناخالص داخلی این کشور در سال گذشته میلادی به یک میلیارد و 63 میلیون دلار رسید که حدود هفت درصد کمتر از رقم مشابه سال پیش از آن است.

درآمد سرانه ملی این سرزمین نیز حداکثر 800 دلار آمریکاست. بخش کشاورزی 62 درصد، بخش صنعت 12 درصد و بخش خدمات    26 درصد از تولید ناخالص داخلی گینه بیسائو را شامل می‌شود.

این کشور در سال‌های پس از استقلال همواره درگیر جنگ‌های قومی و کودتاهای پی‌درپی نظامی بوده است و این مشکلات فرصت توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را از آن گرفته است.

نرخ تورم اقتصادی گینه بیسائو در سال گذشته به چهار درصد رسید. حدود 82 درصد از نیروی کار این کشور در بخش کشاورزی و شیلات فعالیت دارند.

این سرزمین توان تولید 55 میلیون کیلووات ساعت انرژی الکتریکی توسط نیروگاه‌های برق آبی خود را دارد. از سوی دیگر، دارای ذخایر غنی از فسفات و بوکسیت است.

در بخش کشاورزی، شیلات و دامپروری گینه بیسائو تولیدکننده نخود، روغن نخل، الوار چوبی، میگو، ماهی‌های اقیانوسی، گوسفند، بز، گاو و سبزیجات است.

سال گذشته حجم کل صادرات این کشور به 54 میلیون دلار رسید که بیشتر شامل فرآورده‌های دریایی بود. هند، مجارستان و ایتالیا بزرگترین شرکای صادراتی گینه بیسائو هستند. این کشور در سال 2004، بالغ بر 104 میلیون دلار انواع مواد غذایی، ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات حمل‌ونقل سبک و فرآورده‌های نفتی وارد کرد.

سنگال، هند، پرتغال، چین، ایتالیا و اسپانیا مهمترین فروشندگان کالا به گینه بیسائو هستند.

حجم بدهی‌های خارجی این کشور به بیش از یک میلیارد دلار بالغ می‌شود.

واحد پول این کشور فرانک آفریقایی است و هر دلار آمریکا حدوداً با 600 فرانک گینه بیسائو برابری می‌کند.

 

ویژگی‌های ارتباطی و ترابری

سیستم‌های مخابراتی گینه بیسائو هنوز بسیار ابتدایی است. در حال حاضر، حدود 105 هزار شماره تلفن ثابت و 1500 شماره تلفن همراه در این کشور فعال است.

مردم این کشور امواج یک ایستگاه رادیویی با موج AMو چهار ایستگاه رادیویی با موج FMرا دریافت می‌کنند و تنها دو سرویس خدمات اینترنتی در این سرزمین فعال است که به حدود 20 هزار کاربر سرویس می‌دهند.

طول جاده‌های گینه بیسائو به 4400 کیلومتر می‌رسد که حداکثر 500 کیلومتر از آن آسفالته است. شهرهای بیسائو، بوبا، کاچیو و فاریم مهمترین بنادر صیادی و تجاری گینه بیسائو را تشکیل می‌دهند.

این کشور همچنین 28 فرودگاه دارد که در بین آنها تنها سه فرودگاه آماده پذیرش هواپیماهای پهن‌پیکر است.

 

مناسبات اقتصادی ایران و گینه‌بیسائو

جمهوری اسلامی ایران و گینه بیسائو حداقل در دهه 90 میلادی هیچگونه روابط اقتصادی با یکدیگر نداشتند و تجار دو طرف کاملاً نسبت به بازارهای یکدیگر ناآشنا هستند. فقر اقتصادی گینه‌بیسائو در عدم ایجاد انگیزه بین تجار ایرانی برای بررسی بازار این کشور موثر بوده است.

نخستین محموله تجاری ایران به ارزش 5720 دلار، سه سال قبل به بازار گینه بیسائو راه یافت که شامل لوازم بهداشتی، دارو، ظروف پلاستیکی و ملامینی و زیرانداز و کفش‌های لاستیکی بود. اما هنوز گینه بیسائو کالایی به ایران صادر نکرده است.

نوشته : کامران نرجه       Kamran   Narjeh

این مطلب در شماره دی ماه1383 ماهنامه اتاق بازرگانی درج شده است