کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

سه سال پس از زلزله بم .... ویرانی ها پا برجاست
ساعت ٩:٢۳ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۱٤ دی ۱۳۸٥ 

  پنجم دی ماه ۱۳۸۵مصادف است با سومین سالگرد وقوع زلزله دلخراش شهرستان بم که بیش از 30 هزار نفر از هموطنانمان را به کام مرگ کشید و بالغ بر یکصد هزار واحد مسکونی و تجاری را ویران کرد.
    
    سه سال پیش ساعت 5 و 24 دقیقه بامداد روز پنجم دی ماه هنگامی که بسیاری از مردم مهربان بم هنوز در خواب بودند، وقوع سه زمین لرزه متوالی که شدت بزرگترین آنها 7/6 در مقیاس امواج درونی زمین (ریشتر) بود، در مدتی حدود 47 ثانیه شهر زیبا و باستانی بم و روستاهای اطراف آن را با خاک یکسان کرد.
    
 


 4 ساعت پس از وقوع زلزله، خبر این حادثه ناگوار (که از سوی مراکز پژوهشی کشورهای همسایه رصد شده بود!) توسط رسانه های گروهی در سراسر ایران منتشر شد ولی دستگاهها و مسئولانی که باید به یاری مصدومین سانحه می شتافتند، به علت تعطیلی رسمی روز جمعه، قادر به بسیج نیروهای امدادی خود نشدند و در نتیجه مدیریت بحران به وجود آمده تا غروب نخستین روز حادثه نامشخص و بلاتکلیف بود و همین مساله باعث افزایش قربانیان سانحه شد. اگر از نواقص عدیده عملیات امدادرسانی بازماندگان زلزله بم که بارها در مطبوعات به آن اشاره شده است، بگذریم؛ اسکان موقت نجات یافتگان نیز معضل دیگری بود که متأسفانه نامدیریتی دستگاههای مجری موجب طولانی شدن روند اجرای آن در سرمای زمستان و در نتیجه افزایش هزینه های مادی و معنوی این عملیات شد. رسانه های گروهی در سه سال گذشته راجع به این معضل نیز بارها به انتشار مطلب پرداخته اند و توضیح مکرر آن مفید فایده نیست.
    
    اما با گذشت حدود 1000 روز از آن حادثه ناگوار، انتظار می رود هیجانات عملیات امدادرسانی و مشکلات اسکان موقت بازماندگان فروکش کرده وعملیات بازسازی با درایت و منطقی بیشتر انجام شده باشد.
    
    هرچند که آمارهای منتشر شده در مورد روند بازسازی شهر بم از سوی برخی دستگاههای مجری حکایت از نزدیک شدن به روزهای پایانی عملیات بازسازی در مناطق شهری و روستایی دارد، اما شواهد عینی و اظهارات هزاران بی خانمان گویای واقعیتی تلخ تر از نامدیریتی های سابق است.
    
    
    طبق جدیدترین آمار مستند هنوز 22 هزار و 300 واحد مسکونی شهری در منطقه زلزله زده بم تنها موفق به اجرای عملیات فوندانسیون شده اند و بیش از 39 هزار و 200 واحد دیگر در مرحله دیوار چینی و پوشش سقف هستند.
    
    بنابراین می توان نتیجه گرفت که با گذشت 3 سال ازوقوع زمین لرزه بم هنوز هم بیش از 60 هزار خانوار این منطقه مصیبت زده فاقد مسکن دائم هستند.
    
    مردم بم می گویند آنچه که تاکنون به عنوان تسهیلات اعتباری بلاعوض و یا قابل بازگشت برای ساخت مسکن طی مراحل بروکراتیک طولانی مدت به آنها پرداخت شده است با توجه به تغییر نرخ مصالح ساختمانی هرگز کفاف تکمیل بناهای نیمه تمام را نمی کند.از طرف دیگر مشکلات مکان یابی و تعیین الگوی ساخت مسکن موجب شده تا گروه کثیری از مردم هنوز موفق به دریافت همین تسهیلات اندک از سیستم بانکی نشوند فلذا علیرغم اعلام برخی از دستگاههای مجری در پایان عملیات بازسازی شهر بم، هنوز کمتر از یک چهارم بناهای این شهر تکمیل و قابل سکنا شده است.
    
    مردم می گویند موج غیرقابل کنترل مهاجرت غیر بومیان به شهر بم و سهیم شدن آنها در منابع اندک بازسازی شهر نیز علاوه بر افزایش مشکلات اجتماعی و امنیتی، امکان دستیابی بازماندگان واقعی زلزله بم به تسهیلات ساخت مسکن را محدود کرده است.
    
    مضاف بر این مشکلاتی نظیر کمبود سوخت زمستانی و قطع مکرر برق در شهر ادامه زندگی را برای آنان که می خواستند شهر خود را با دستان خود بسازند ناممکن کرده است و اینها تماماً مرهون نامدیریتی دستگاهها و مسئولان بازسازی و احیای شهر بم است.
    
    در سومین سالگرد وقوع زلزله شهرستان بم جمع بندی عملکرد دستگاههای مجری در بخش امدادرسانی اولیه، اسکان موقت، بازسازی دائم و احیای شهر نمره مثبتی را برای مدیریت این عملیات به همراه نخواهد داشت و بیانگر این واقعیت تلخ است که در کشور ما هنوز آمادگی مقابله با حوادث بزرگ طبیعی در هیچیک از بخشهای فوق وجود ندارد. 


کلمات کلیدی: ایمنی ، کامران نرجه