کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

بازار شناسی قبرس
ساعت ۸:٢٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۱٧ اردیبهشت ۱۳۸۸ 

ویژگی های اقلیمی و جغرافیایی
سرزمین قبرس، جزیره کوچکی به مساحت 9 هزار و 240 کیلومتر مربع در شمال شرق دریای مدیترانه است که محیط ساحلی آن 648 کیلومتر طول دارد.
قبرس به صورت کامل آب و هوایی مدیترانه ای دارد که تابستان های آن گرم و شرجی و زمستان های آن خنک و مرطوب است.
ارتفاع بلندترین نقطه قبرس "کوه المپوس" (Olympus) از سطح دریا یک هزار و 951 متر است.
کمبود آب شیرین و آشامیدنی، بروز زلزله های متعدد و آلودگی صنعتی آب ها مهمترین مشکل های اقلیمی قبرس محسوب می شوند.  

ویژگی های اقلیمی و جغرافیایی
سرزمین قبرس، جزیره کوچکی به مساحت 9 هزار و 240 کیلومتر مربع در شمال شرق دریای مدیترانه است که محیط ساحلی آن 648 کیلومتر طول دارد.
قبرس به صورت کامل آب و هوایی مدیترانه ای دارد که تابستان های آن گرم و شرجی و زمستان های آن خنک و مرطوب است.
ارتفاع بلندترین نقطه قبرس "کوه المپوس" (Olympus) از سطح دریا یک هزار و 951 متر است.
کمبود آب شیرین و آشامیدنی، بروز زلزله های متعدد و آلودگی صنعتی آب ها مهمترین مشکل های اقلیمی قبرس محسوب می شوند.

ویژگی های جمعیتی و فرهنگی
براساس جدیدترین برآورد این کشور 793 هزار نفر جمعیت دارد که 5 / 19 درصد از آنها زیر 14 سال، 5 / 68 درصد بین 15 تا 64 سال و 12 درصد بالاتر از 65 سال سن دارند.
نرخ رشد سالانه جمعیت قبرس هم اینک 5 / 0 درصد است و امید به زندگی در میان مردان این کشور به 7 / 75 سال و در بین زنان آن به 6 / 80 سال می رسد.
طبق جدیدترین سرشماری حدود 77 درصد از ساکنان قبرس یونانی تبار و 18 درصد ترک تبار هستند. از سوی دیگر مذهب 78 درصد از مردم این کشور مسیحی (اورتدوکس) و 18 درصد اسلام (اهل تسنن) است.
در قبرس زبان های یونانی، ترکی و انگلیسی رواج دارد و در کمترین حالت 98 درصد از مردم با سواد هستند.

ویژگی های سیاسی و تقسیم های کشوری
نوع حکومت قبرس جمهوری و پایتخت آن شهر "نیکوزیا" (Nicosia) است. از دیگر شهرهای مهم قبرس می توان به "لارناکا" (Larnaca) ، "لیماسول" (Limassol) ، "فاماگوستا" (Famagusta)، "پافوس" (Paphos)، "پولیس" (Polis)، و "مورفو" (Morphou) اشاره کرد.
قبرس تا حدود 49 سال پیش جزو مستعمره های انگلستان بود. پس از استقلال این کشور اختلاف میان ترک تبارها و یونانی تبارهای این جزیره موجب شد تا ساکنان ترک تبار در بخش شمالی تمرکز یابند و این بخش را به عنوان جمهوری مستقل ترک نشین شمال قبرس نامگذاری کنند. هر چند که این نامگذاری و استقلال تنها از سوی ترکیه به رسمیت شناخته شد و دیگر کشورهای جهان هنوز هم آن را قبول ندارند. تاسوس پاپادوپلوس رئیس جمهوری سابق قبرس یکسال و نیم پیش بر اثر سرطان ریه در بیمارستانی در نیکوزیا درگذشت و انتخابات بعدی سال پیش برگزار شد. سال 2004 مردم قبرس در یک رفراندوم رسمی به عضویت در اتحادیه اروپایی رای دادند. از سوی دیگر براساس نتایج انتخابات سال گذشته در قبرس دیمیتریس کریستوفیاس (Dimitris Christofias) به عنوان رئیس جمهور این کشور برگزیده شد. در بخش ترک نشین قبرس نیز از سال 2005 محمت علی طلعت (Mehmet Ali Talat) به عنوان رئیس جمهور کنترل اوضاع را در اختیار دارد.
جالب آنکه در این جزیره کوچک بیش از 60 حزب به صورت رسمی فعالیت سیاسی دارند که از مهمترین آنها
می توان به حزب دمکرات، سبز، دمکراسی اروپایی، وسیال دمکرات، پیشرفت کارگر، سوسیالیست، اصلاحات و آزادی، ملی گرا، قبرس نوین و جمهوری ترک تبار اشاره کرد.
قبرس علاوه بر سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا، بانک ترمیم و توسعه اروپا، سازمان جهانی خواربار و کشاورزی، آژانس بین المللی انرژی اتمی، بانک جهانی ترمیم و توسعه، سازمان جهانی هواپیمایی کشوری، اتاق بین المللی بازرگانی، صندوق بین المللی توسعه کشاورزی، صندوق بین المللی پول، سازمان بین المللی کار، سازمان بین المللی دریانوردی.
سازمان بین المللی پلیس جنایی، کمیته بین المللی المپیک، سازمان بین المللی مهاجرت، اتحادیه بین المللی پست، سازمان بین المللی استاندارد، اتحادیه بین المللی ارتباطات، جنبش عدم تعهد، سازمان بین المللی منع تکثیر سلاح های شیمیایی، کمیسیون توسعه و تجارت ملل متحد، سازمان توسعه فرهنگی ملل متحد، کمیسیون حقوق بشر ملل متحد، سازمان توسعه صنعتی ملل متحد، کنفدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری، سازمان جهانی بهداشت، سازمان بین المللی مالکیت معنوی، سازمان جهانی هواشناسی، سازمان جهانی تجارت، بانک
سرمایه گذاری اروپا، سازمان بین المللی نقشه برداری دریایی، مرکز مالی بین المللی، اتحادیه بین مجالس، آژانس بین المللی تضمین سرمایه گذاری های چندجانبه و سازمان بین المللی گردشگری عضویت دارد.
ویژگی های اقتصادی
جزیره کوچک قبرس منابع ارزشمند اقتصادی ندارد، اما به لحاظ آب و هوای معتدل و مناظره زیبای طبیعی ظرفیت بالایی در جذب گردشگر دارد. به همین منظور بیش از 80 درصد از تولید ناخالص داخلی قبرس شامل درآمد حاصل از فعالیت های گردشگری است.
ارزش تولید ناخالص داخلی قبرس در سال 2008 میلادی به 12 / 23 میلیارد دلار رسید. نرخ رشد اقتصاد قبرس در این سال 6 / 3 درصد و درآمد سرانه ملی آن 29 هزار و 200 دلار بود.
قبرس 403 هزار نفر نیروی کار دارد که 75 درصد از آنها در بخش خدمات گردشگری شاغل هستند. نرخ بیکاری قبرس در سال 2008 به 8 / 3 درصد رسید، اما با شروع بحران مالی جهانی به طرز قابل توجهی بیکاری در قبرس افزایش یافت.
کارشناسان اقتصادی پیش بینی می کنند به سبب کاهش فعالیت های گردشگری ناشی از بحران مالی جهانی، نرخ رشد اقتصاد قبرس در سال 2009 به 9 / 0 درصد کاهش یابد و میزان بیکاری در این کشور به حدود 10 درصد افزایش یابد.
نرخ تورم قبرس سال گذشته 1 / 5 درصد بود. این کشور منابع ضعیفی از مس، پیریت، آزبست، گچ، نمک و سنگ مرمر دارد و صنایع آن تولیدکننده مواد غذایی، مصالح ساختمانی، منسوجات، مواد شیمیایی، مصنوع های چوبی، محصول های فلزی، کاغذ و تولید های سنگی است.
قبرس ناچار است برای تولید 2 / 4 میلیارد کیلووات ساعت انرژی الکتریکی در سال و همچنین سایر نیازهای داخلی خود روزانه حدود 58 هزار بشکه نفت خام وارد کند. از این رو قبرس یکی از متقاضیان همیشگی نفت خام در اروپا است.
ارزش صادرات قبرس در سال 2008 به یک میلیارد و 530 میلیون دلار رسید که شامل سیب زمینی، دارو، سیمان و پوشاک و منسوجات بود. یونان، انگلستان و آلمان مهمترین شرکای صادراتی قبرس هستند. این کشور همچنین در سال 2008 حدود 8 میلیارد و 700 میلیون دلار کالا وارد کرد که به صورت عمده شامل کالاهای مصرفی، نفت خام و فرآورده های وابسته، انواع ماشین های صنعتی و تجهیزات حمل و نقل می شد. یونان، ایتالیا، انگلستان، آلمان، رژیم اشغالگر قدس، فرانسه، چین و هلند به ترتیب مهمترین صادرکنندگان کالا به قبرس هستند.
قبرس حدود 29 میلیارد دلار بدهی خارجی دارد و با توجه به بحران مالی جهانی حجم بدهی های بانکی این کشور در حال افزایش است. واحد رسمی پول این کشور که پیش از این پوند قبرس و لیر ترک بود، از یکسال پیش به یورو تغییر یافته است.
قبرس سابقه درخشانی در فعالیت های دریانوردی دارد و ناوگان تجاری آن هم اکنون جزو بزرگترین ناوگان های کشتیرانی جهان است. بیش از 860 فروند کشتی اقیانوس پیما سنگین و نیمه سنگین در ناوگان تجاری قبرس عضویت دارد که 193 فروند از آنها کانتینربر و 295 فروند دیگر فله بر است. در ناوگان تجاری کشور نیز حدود 10 فروند کشتی با پرچم قبرس فعالیت دارد.

مناسبات اقتصادی ایران و قبرس
روابط تجاری دو کشور اگرچه همواره به شکل سنتی برقرار بوده اما هیچ گاه به ظرفیت واقعی خود نرسیده است. قبرس علاوه بر اینکه در 5 سال اخیر یکی از مهمترین پایگاه های جذب گردشگران ایرانی بوده، بخش قابل توجهی از نیاز ناوگان دریایی ایران را در قاره های مختلف تامین کرده است. علاوه بر آن قبرس یکی از خریداران عمده نفت خام و فرآورده های نفتی ایران است. برخی از مواد شیمیایی و کانسارهای معدنی ایران نیز همواره در قبرس تقاضای خرید دارد.

نوشته  : کامران نرجه  Kamran  Narjeh

این مقاله در شماره فروردین ماه ١٣٨٨  ماهنامه اتاق بازرگانی درج شده است