کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

جیک جیک مستانه صنایع ایران
ساعت ۱٠:٥۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱۱ بهمن ۱۳۸٥ 

زمان باقی مانده تا پایان فرآیند الحاق رسمی ایران به سازمان تجارت جهانی هرچند طولانی به نظر می رسد ولی چنانچه به کاهلی و خوش خیالی صنایع داخلی سپری شود و صرف نوسازی بنیان های تولیدی کشور نشود؛ به شکست قطعی محصولات داخلی در مواجهه با بازارهای جهانی منجر می شود.
    
    پیوستن به سازمان جهانی تجارت طبق برنامه های توسعه و اسناد استراتژیک برای جمهوری اسلامی ایران یک گزینه حتمی و راهبرد قطعی است که صد البته، اینک در ابتدای مسیر آن هستیم و به محض تقدیم رژیم تجاری کشور به این سازمان و تشکیل گروه کاری، مذاکرات با شرکای تجاری ایران برای تنظیم قراردادهای تجاری آغاز خواهد شد. 
    


گزارش رژیم تجاری کشور نیز که دربرگیرنده ویژگی های خاص اقتصاد ایران و مقررات و قوانین بخشهای صنعتی، خدماتی، کشاورزی و بانکی است، تدوین شده و آماده ارائه به سازمان جهانی تجارت (WTO) می باشد.
    
    به محض ارائه این گزارش اقتصادی، رئیس گروه کاری و اعضای مذاکره کننده با ایران انتخاب خواهند شد که به احتمال قریب به یقین تعداد آنها کمتر از یکصد کشور نخواهد بود. کشورهایی که هر یک پیش از ما این روند الحاق را پیموده اند و موافقت نامه های همکاری تجاری با شرکای بازرگانی خود را تنظیم کرده اند.
    
    کشورهایی که قبلاً به عضویت این سازمان درآمده اند در جریان مذاکرات خود، نهایت تسهیلات را برای شرکای خود اعمال کرده اند و بسیار بعید است که در مذاکره با ایران جایی برای تسهیلات مجدد باقی مانده باشد.
    
    بنابراین هرچه دیرتر روند مذاکرات ایران آغاز شود امتیازهای بیشتری را از دست می دهیم.
    
    کارشناسان معتقدند دوره مذاکرات با شرکای تجاری ایران حداقل 7سال به طول می انجامد که باید هوشمندانه و با تدبیر فراوان طی شود تا در تنظیم اسناد همکاری دوجانبه و عقد موافقت نامه های تجاری، منافع ملی حفظ شود. اما شکی نیست که با پایان این دوره و پیوستن رسمی ایران به سازمان جهانی تجارت، هرگونه موانع تعرفه ای و غیر تعرفه ای از مسیر بازرگانی خارجی کشور برداشته خواهد شد و اصطلاحاً دوره تجارت آزاد در عرصه اقتصاد بین المللی آغاز می شود.
    
    بسیاری از صنایع داخلی که تنها به حمایت شدید نظام تعرفه ای زنده هستند و با کاهش تعرفه ها، قدرت سرپا ایستادن نخواهند داشت، از امروز که هنوز گرمای تابستان تعرفه ها در نظام بازرگانی خارجی را احساس می کنند باید به فکر زمستان تجارت جهانی باشند.
    
     فرصت باقی مانده تا رسیدن به این فصل، دوره مناسبی برای نوسازی ماشین آلات و بهبود روابط کار در واحدهای تولیدی و در نتیجه ارتقاء کیفیت محصولات داخلی است.
    
    در نظام تجارت جهانی تنها کیفیت و قیمت است که حرف اول را می زند و تعیین کننده بقاء و یا حذف یک کالا در بازار رقابتی است.
    
     آن گروه از صنایعی که تولید صادراتی و رقابتی را سرلوحه خود قرار داده اند و مشقات حضور و بقای در بازار جهانی را اندک اندک تجربه می کنند، به طور قطع حتی پس از پیوستن به سازمان جهانی تجارت و برداشته شدن حمایت های تعرفه ای، قدرت ایستادگی و رقابت با صنایع بین المللی را خواهند داشت و شاید به تهدید جدی برای کالاهای مشابه خارجی در بازارهای بین المللی تبدیل شوند.
    
     اما صنایعی که حتی در شرایط کاملاً حمایتی و بعضاً انحصاری بازار مصرف، توان رقابت با واردات خارجی را ندارند و مدام خواستار افزایش تعرفه واردات و تشدید حمایت های دولتی هستند، با پایان یافتن این مهلت 7 ساله و برداشته شدن موانع تجارت خارجی هرگز قدرت ایستادگی نخواهند داشت و محکوم به فنا هستند.
    
     همانطور که بارها مسئولان بازرگانی و صنایع اعلام کرده اند نظام تعرفه های تجاری به آهستگی روند کاهشی خود را طی می کند تا صنایع داخلی برای انطباق با شرایط بین المللی فرصت بیشتری داشته باشند ولی این فرصت تا ابد جاودانه نیست و روزی پایان خواهد یافت. در واقع زمان باقی مانده تا الحاق رسمی ایران به سازمان جهانی تجارت، ضرب الاجل تعیین شده از سوی اقتصاد بین المللی برای بهبود کیفیت کالاهای ایران است که باید صرف بهسازی زیرساخت ها و ارتقاء بهره وری نظام های تولید شود.
    
     با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال جاری و آغاز جلسات کمیسیون ماده یک قانون مقررات صادرات و واردات روند حمایت خواهی صنایع ناکارآمد افزایش یافته و هر روز شاهد گلایه مندی یکی از صنایع مذکور از تعرفه واردات کالاهای خارجی هستیم.
    
     حتی اگر کمیسیون ماده یک طی سال های آینده تعرفه واردات را به نفع تولید ناکارآمد داخلی بالا نگه دارد، روزی فراخواهد رسید که تشکیل چنین کمیسیون ها و اعمال چنین حمایتی هایی غیرقانونی خواهد شد و همه چیز برمبنای موافقت نامه های متقابل تجارت جهانی رفتار می شود.
    
     پس آیا بهتر نیست در زمان باقی مانده تا چنین شرایطی به جای فرصت سوزی و کوبیدن بر طبل شعارهای عامیانه و داعیه دفاع از اشتغال نیروهای صنعتی، به سرمایه گذاری در نوسازی ماشین آلات، بهبود نظام های مدیریتی، ارتقاء سیستم های تولید و در نهایت افزایش کیفیت کالا و خدمات بپردازیم.
    
     پر واضح است که در صورت اتخاذ چنین سیاستی علاوه بر حفظ و توسعه ظرفیت اشتغال نیروهای صنعتی امکان بهره وری بیشتر و بالندگی تولیدات داخلی را نه تنها در بازار داخلی بلکه در بازارهای صادراتی فراهم خواهیم کرد. 


کلمات کلیدی: صنعت ، کامران نرجه ، بازرگانی