کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

دلایل اقتصادی سفر نخست وزیر ترکیه به ایران
ساعت ٦:٤٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٧ آبان ۱۳۸۸ 

 

سفر آقای «رجب طیب اردوغان» نخست‌وزیر کشور دوست و همسایه ـ ترکیه ـ به تهران که از دیشب آغاز شد فصل نوینی در توسعه همکاری‌های تجاری و صنعتی ایران و ترکیه به شمار می‌رود.

همراهی بیش از یکصد بازرگان و سرمایه‌گذار با هیات سیاسی ترکیه در سفر به تهران نمایانگر عزم جدی همسایه غربی به گسترش مناسبات اقتصادی خود با جمهوری اسلامی ایران است.

ترکیه با ایران حدود 499 کیلومتر مرز مشترک دارد و روابط دوستانه دو کشور به حدود 83 سال قبل که برای نخستین مرتبه تفاهم‌نامه دوستی ایران و ترکیه امضاء شد، باز می‌گردد. در سال‌های گذشته اگرچه سطح روابط اقتصادی دو کشور دارای نوسانات شدیدی بوده ولی عضویت ایران و ترکیه در سازمان همکاری‌های اقتصادی اکو به عنوان اعضای بنیانگذار این نهاد اقتصادی و نیز قرابت‌های مرزی و فرهنگی دو کشور همواره ضامن رشد مناسبات تجاری و صنعتی ایران و ترکیه بوده است.

انعقاد قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه در دوره ریاست جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی مهمترین رویداد اقتصادی مشترک در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی است که همچنان پابرجاست و گاز طبیعی ایران از طریق یک خط لوله به طول 2850 کیلومتر به ترکیه صادر می‌شود. این قرارداد ایران را پس از روسیه به عنوان دومین صادرکننده گاز به ترکیه در درجه ویژه‌ای از اهمیت اقتصادی قرار می‌دهد.

نیاز روزافزون صنایع ترکیه به گاز طبیعی که قیمتی مناسب‌تر از سایر انواع سوخت‌های فسیلی دارد باعث شده تا اردوغان در سفر اخیر خود به تهران موضوع سرمایه‌گذاری این کشور در میدان گازی پارس جنوبی را پیگیری کند.

ترکیه به گاز طبیعی ایران نیاز دارد و به این باور رسیده که برای تامین سوخت صنایع خود علاوه بر سهمیه صادراتی گذشته، لازم است در طرح‌های توسعه میادین گازی ایران مشارکت کند.

ترکیه همچنین مصمم است تا به مرکز انتقال نفت و گاز طبیعی به اتحادیه اروپایی مبدل شود و دستیابی به این هدف جز با مشارکت این کشور در استخراج ذخایر ایران که نزدیک‌ترین ذخایر گازی به ترکیه محسوب می‌شود، مقدور نیست.

تعیین تکلیف قرارداد 12 میلیارد دلاری سرمایه‌گذاری ترکیه در فازهای 22 و 23 و 24 پارس جنوبی که تفاهم‌نامه آن دو سال پیش به امضاء رسید از مهمترین محورهای مذاکرات اردوغان و هیات همراه وی در تهران است.

براساس این یادداشت تفاهم 50 درصد از گاز تولیدی این سه فاز به ترکیه فروخته خواهد شد. در این تفاهم‌نامه همچنین مقرر شده است، مجوز ترانزیت گاز ترکمنستان از مسیر ایران به ترکیه و انتقال گاز ایران به اروپا از مسیر ترکیه به میزان 35 میلیارد مترمکعب در سال صادر شود.

هرچند ترک ها ترجیح می دهند به جای پیگیری  تفاهم نامه سرمایه گذاری 12 میلیارد دلاری خود در فازهای 22 تا 24 پارس جنوبی ، روی سرمایه گذاری 5/3 تا 4 میلیارد دلاری در فازهای 6 و 7  این میدان گازی مذاکره کنند ، چراکه این حجم سرمایه کمتر است و زودتر به منفعت می رسد .

از سوی دیگر به استناد پیش‌بینی نهادهای اقتصادی بین‌المللی، ترکیه در سال آینده میلادی به دلیل داشتن ظرفیت‌های خالی از نظر شتاب رشد اقتصادی در رتبه نخست کشورهای اروپایی قرار خواهد گرفت و همکاری تجاری و صنعتی ایران با این کشور دارای منافع مشترک فراوانی خواهد بود.

ترکیه دارای استعدادهای صنعتی پیشرفته‌ای در بخش صنایع غذایی، نساجی، لوازم خانگی، قطعات یدکی خودرو، فرآورده‌های تبدیلی بخش کشاورزی، دارویی و بهداشتی و آرایشی و غیره است و همکاری مشترک بنگاه‌های تولیدی ایران با همتایان ترک زمینه ورود محصولات صادراتی ایران را به بازارهای منطقه و به ویژه کشورهای عضو اتحادیه اروپایی فراهم می‌کند.

حجم مبادلات بازرگانی میان ایران و ترکیه از 2/1 میلیارد دلار در سال 1381 به حدود 12 میلیارد دلار در حال حاضر رسیده است و دو کشور مصمم هستند تا مناسبات بازرگانی فی‌مابین را تا مرز 20 میلیارد دلار در سال افزایش دهند.

ایران و ترکیه همچنین قصد دارند یک منطقه آزاد تجاری در مرز مشترک خود ایجاد کنند تا شرکت‌های دو کشور بتوانند به صورت آزاد کالاهایی نظیر فرآورده‌های نفتی و ماشین‌آلات صنعتی را مبادله کنند.

ترک‌ها خواستار حذف روادید سفر تجار و بازرگانان خود به ایران هستند و ایران نیز تمایل دارد تا پول ترکیه در مبادلات فی‌مابین مورد استفاده قرار گیرد.

به نظر می‌رسد ظرفیت‌های فراوان توسعه همکاری اقتصادی میان دو کشور و همچنین ترکیب اقتصادی تیم همراه نخست‌وزیر ترکیه به تهران عاملی برای گسترش روابط تجاری ایران و ترکیه در آینده نزدیک باشد، خاصه آن که نخست‌وزیر ترکیه مذاکره رو در رو با تجار و صنعتگران بخش خصوصی ایران را یکی از برنامه‌های اصلی سفر به تهران تنظیم کرده است.

 نوشته : کامران نرجه

این یادداشت در تاریخ ۵ آبان ١٣٨٨ در صفحه ۴ روزنامه اطلاعات درج شده است.