کامران نرجه

مجموعه مقالات ؛ یادداشت ها و گزارشهای مطبوعاتی یک خبرنگار

راهداری مقدم بر راهسازی است
ساعت ۱٠:٥۱ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۱٠ دی ۱۳۸۸ 

 

اضطراب درراه ماندگان و تشویش گرفتاران برف و کولاک جاده را فقط کسانی درک می کنند که یکبار در چنین وضعیتی قرار گرفته اند و تجربه کرده اند که پس از ساعت ها دست و پنجه نرم کردن با سرما و گرسنگی  ، در اوج نا امیدی و یاس ، وقتی صدای تجهیزات برف روبی و یا ماشین آلات بازگشایی محورها را می شنوند ، چه امیدی در دلها آنها متولد می شود.

راهداران ، مردان گمنامی هستند که این امید را هرسالهبه هنگام برف و یخبندان و یا بروز سیل و ریزش کوه در دل هزاران مسافر جاده ها ، ایجاد می کنند و آنها را از مرگ حتمی نجات می دهند  وچه زیبا فرمود آن معصوم (ع) که هرکسی جان یک انسان دیگر را نجات دهد ، جایگاهی جز بهشت  سزاوار او نیست .

راهداران علاوه بر ماموریت های فوری و اضطراری در جاده وظیفه تعمیر و نگهداری مستمر تمامی راهها و ابنیه فنی نظیر پل ها ، تاسیسات و علائم جاده ای کشور را به عهده دارند  که به نوبه خود در حفاظت از جان و مال مردم و عابران جاده ها موثر است .

تعمیر و نگهداری رویه های شنی و آسفالتی ، حفظ حریم و خط کشی راهها ،نصب علائم هشدار دهنده و بازدارنده خطر ، برف روبی و بازگشایی محورهای مسدود شده و همچنین تامین روشنایی و تهویه تونل ها و نقاط مه گیر و حادثه خیز جزو مهمترین وظایف راهداران است که صد البته پرداختن به هریک از این امور به بودجه ویژه جاری نیاز دارد .

طبق آمار در طول 180 هزار کیلومتر راههای کشور بالغ بر 20 هزار دستگاه پل عریض ،186 دستگاه تونل ،  290 گردنه برفگیر و حدود 1000 نقطه مه گیر و حادثه خیز وجود دارد که نگهداری ، بهسازی و رفع حادثه خیزی آنها بر اساس استاندارد های بین المللی ، سالانه  به  4 الی 6 درصد از ارزش 75 هزار میلیارد تومانی راههای کشور نیازمند است . یعنی نگهداری و بهسازی راههای کشور سالانه 3 هزار میلیارد تومان هزینه دارد ولی از این مقدارفقط 23 درصد در بودجه های سنواتی تخصیص می یابد .

کمبود اعتبار و برخی نامدیریتی ها در صرف بودجه بخش حمل و نقل سبب شده تا با وجود تلاش انکارناپذیر راهداران گمنام ، استاندارد کیفی جاده های کشور نسبت به سایر کشورهای همطراز توسعه ایران قابل دفاع نباشد ( البته این نکته ای است که مدیران اجرایی بخش حمل و نقل و راهداری کشور در ادعاهای خود ، همواره منکر آن هستند و معتقدند جاده های ما از بالاترین استاندارد های کیفی برخوردار است ) با این وجود مرگ شمار قابل توجهی از 9 هزار کشته تصادفات جاده ای کشور در سال مرهون نبود استاندارد های کیفی ، فقدان تجهیزات ایمنی و تاسیسات بازدارنده و هشدار دهنده و همچنین امکانات راهداری در جاده هاست .

آمارهای رسمی پزشکی قانونی نشان می دهد که  تعداد  تصادفات جاده ای منجر به فوت در هفت ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه پارسال 19 درصد و تعداد کشته های سر صحنه تصادف حدود 14 درصد افزایش یافته است. اگر  ضریب خطای انسانی را در بروز سوانح جاده ای 75 درصد فرض کنیم ، بی شک مرگ 15 درصد از 4500 کشته تصادفات جاده ای ایران در این مدت  ( یعنی 675 نفر از آنها ) به سبب مشکلات فنی و کمبود علائم و امکانات ایمنی  در راههای کشوراست  و این رقم برابر با تعداد کشته شدگان تصادفات شهری و جاده ای درکشورهایی نظیراتریش ، ایتالیا ، مجارستان و پرتغال و یا مجموع کشته شدگان سوانح جاده ای10 کشور اروپایی در سال گذشته است .

بضاعت راهداری کشور برای نگهداری و بهسازی جاده ها هم اینک  در حدود 400 راهدارخانه با 2600 دستگاه ماشین آلات فنی در سراسر جاده های ایران است که کمتر از 40 درصد نیاز واقعی این بخش محسوب می شود .

همچنین ازمجموع 300 دوربین نظارتی که قرار بود با هزینه ای معادل 12 میلیارد تومان در گردنه های خطرناک و نقاط حادثه خیز جاده ای برای کنترل و بهبود امور راهداری  نصب شود ، تعداد زیادی هنوز نصب نشده و برنامه رفع حادثه خیزی گردنه های خطرناک با تاخیر روبروست .

در کنار این مسائل رویکرد صرفا تبلیغاتی بخش های راهسازی و بهره برداری زودهنگام  آنها از برخی پروژه های نیمه تمام و غیر استاندارد در حمل و نقل جاده ای ( نظیر آزاد راه تهران – پردیس که شش ماه پس از افتتاح به دلیل رعایت نکردن مسائل ایمنی در طراحی و ساخت بسته شد و یا آزاد راه زنجان – تبریز و جاده  دیزین به گچسر که هنوز هم با گذشت ماهها از زمان افتتاح ،  از نظر پلیس راه محورهای غیر ایمن هستند ) بر مشکلات راهداری برای نگهداری و تامین امنیت جاده ها افزوده است .

همچنین طرح غیر منطقی وزارت راه و ترابری برای آسفالت راههای روستایی ،  بدون نصب علائم و تاسیسات ایمنی و اتصال غیر متعارف محورهای  مذکور به جاده ها و شریان های اصلی  ، حجم وظایف رهداران را برای تامین و نگهداری راهها افزایش داده است .

یافته های علمی و کارشناسی ثابت می کند که  نگهداری و تجهیز راهها اهمیتی کمتر از ساخت و توسعه آنها ندارد ، از این رو سزاوار است پیش از اجرای طرحهای توسعه ای این بخش به تامین بودجه نگهداری آنها بیاندیشیم تا همانند امروز دهها طرح افتتاح شده غیر ایمن روی دست مسئولان حمل و نقل جاده ای کشور باقی نماند .

بی جهت نیست که از قدیم گفته اند :  یک ده آباد بهتر از صد شهر خراب

احداث هزاران کیلومتر راه جدید آسفالته  بدون فراهم ساختن امکانات راهداری در آنها و غافل ماندن از تامین و نگهداری راههای موجود به دلیل کمبود اعتبارات ، چیزی جز اتلاف منابع ملی نیست .

افزایش طول جاده های کشور و ارزش دارایی های این بخش کار سترگی در کارنامه مدیران دولتی بخش حمل و نقل محسوب نمی شود  ،  مهم توانایی ما در نگهداری دارایی های موجود ومیزان تلاش برای استفاده ایمن و  جلوگیری از تخریب آنهاست .

سالروز ملی راهداری فرصت مغتنمی برای بازنگری در برنامه های دولت در بخش حمل و نقل جاده ای است  تا از اسراف و اتلاف بیش از پیش منابع مالی این حوزه  به بهانه اجرای طرحهای جدید جلوگیری کنیم و زمینه حفظ دستاوردهای عمرانی مدیران گذشته در شبکه راههای کشور را فراهم آوریم .

 

  نوشته : کامران نرجه Kamran   Narjeh

این یادداشت به مناسبت روز ملی راهداری در تاریخ اول دی 1388 در صفحه 4 روزنامه اطلاعات درج شده است