کامران نرجه

ویژگی‌های اقلیمی و جغرافیایی

سرزمین گینه با 245 هزار و 857 کیلومتر مربع مساحت در ساحل شرقی اقیانوس اطلس و در غرب قاره آفریقا قرار گرفته است. نواحی مرکزی و شرقی این سرزمین از فلات ”فوتاجالون“ (Futajalon)  تشکیل شده است و در شمال شرقی، جلگه گینه به سوی رودخانه نیجر قرار دارد. گینه از سمت غرب به طول 386 کیلومتر با گینه بیسائو، از سمت شمال به طول 330 کیلومتر با سنگال و به طول 858 کیلومتر با مالی، از سمت شرق به طول 610 کیلومتر با ساحل عاج و از سمت جنوب به طول 563 کیلومتر بالیبریا و به طول 652 کیلومتر با سیرالئون هم مرز است.

در جنوب شرقی گینه پوشش گیاهی انبوه استوایی مشاهده می‌شود و رودهای نیجر، گامبیا و سنگال از فلات مرکزی این کشور سرچشمه می‌گیرند. گینه در مجموع سرزمین پربارش و سرسبزی است. بلندترین نقطه این کشور در قله ”نیمبا“(Nimba) 1752 متر از سطح آب­­های آزاد ارتفاع دارد. اراضی آیش‌بندی شده و قابل کشت و زرع در حدود چهار درصد از خاک گینه را شامل می‌شوند و مابقی سطح این سرزمین پوشیده از مراتع طبیعی، جنگل و کوه‌های کم ارتفاع است. محیط گرم و مرطوب گینه شرایط مناسب را برای رشد انواع گیاهان مناطق استوایی در این کشور پدید آورده است.

بارش باران‌های اسیدی، فرسایش خاک و از بین رفتن سریع جنگل‌ها و کمبود آب آشامیدنی سالم به تدریج به یک معضل زیست محیطی در گینه تبدیل شده است.

گینه علاوه بر معاهده تغییرات آب و هوا، به پروتکل زیست محیطی ”کیوتو“، پیمان بین‌المللی بیابان‌زدایی، مناطق خاص، قانون دریاها، حراست و حفاظت از لایه اوزن و برخی معاهدات جهانی دیگر پیوسته است.   

ویژگی‌های جمعیتی، فرهنگی و بهداشتی

براساس برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP)گزارش سپتامبر 2004، کشور گینه بالغ بر 9 میلیون و 246 هزار نفر جمعیت دارد که ۴/۴۴ درصد از آنها زیر 14 سال، ۴/۵٢ درصد بین 15 تا 64 سال و ٢/٣ درصد بالاتر از 65 سال سن دارند.

گینه به ازای هر هزار نفر از جمعیت خود ٢۶/۴٢ نفر نرخ زاد و ولد، ۵٣/١۵ نفر نرخ مرگ و میر٠۶/٣ نفر نرخ منفی مهاجرت دارد. بنابراین، نرخ رشد متوسط سالانه گینه هم اکنون حدود ٣٧/٢ درصد است. کمبود امکانات بهداشتی و درمانی و عدم آگاهی مردم نسبت به روش‌های صحیح نگهداری کودک موجب بالا رفتن شدید نرخ مرگ و میر در بین کودکان گینه‌ای شده است به طوری که هم اکنون از هر یکصد نوزاد گینه‌ای ٢/٩ نفر هرگز شانس رسیدن به سن چهار سالگی را ندارند. از سوی دیگر، شیوع گسترده بیماری‌های مرگبار نظیر ایدز، ابولا و هپاتیت، امید به زندگی را در بین ساکنان این سرزمین کاهش داده و در بین مردان به ۴۵/۴٨ سال و در میان زمان به ٩٩/۵٠ سال رسانده است. شیوع گسترده بیماری ”وبا“ در تابستان 2004 جان بسیاری از کودکان گینه‌ای را گرفت.

طبق آمار، حداقل 150 هزار بیمار ایدزی در این کشور زندگی می‌کنند و این بیماری خطرناک با رشدی معادل ٢/٣ درصد همچنان در بین مردم گینه قربانی می‌گیرد. ظرف 6 سال گذشته حداقل 9 هزار نفر براثر ابتلا به ایدز در گینه جان باخته‌اند.

گونه جمعیتی غالب ”پیوهل“ (Peuhl)  40 درصد و نژاد ”مالینکه“ (Malinke)30 درصد از جمعیت گینه را شامل می‌شوند.

از طرفی، 85 درصد از ساکنان این سرزمین مسلمان (اهل تسنن)، هشت درصد مسیحی و مابقی پیرو ادیان ابتدایی هستند.

زبان رسمی گینه ”فرانسوی“ است ولی مردم در محاورات روزمره به لهجه قبایل خود صحبت می‌کنند.

حداقل 65 درصد از مردان و 32 درصد از زنان بالای 15 سال در گینه توانایی خواندن و نوشتن دارند.

تقسیمات کشوری و ویژگی‌های سیاسی

گینه دارای 30 بخش و پایتخت آن شهر بندری ”کوناکری“ (Conakry)است. دیگر شهرهای مهم گینه عبارتند از: ”کیندیا“ (Kindia)و ”کمسر“ (Kamsar)و ”کن‌کن“ (Kankan)

گینه در سال 1849 توسط فرانسویان اشغال شده اما با شروع دوران استعمار، مبارزات استقلال طلبی مسلمانان به رهبری ”سامور“ در سال 1958 به استقلال رسید. این کشور رهایی از دست استعمارگران را مرهون ”احمد سکوتوره“ رییس جمهوری فقید خود است که با مرگ وی و کودتای نظامیان در سال 1984، حکومت به دست ”لانزانا کونته“ (Lansana Conte)افتاد. آقای ”کونته“ سال گذشته برای سومین مرتبه با کسب 90 درصد از آرای انتخاباتی به ریاست جمهوری گینه برگزیده شد. ”کونته“ یک سیاستمدار میانه‌رو در آفریقای غربی است.

گینه کوناکری علاوه بر سازمان ملل متحد، در بانک توسعه آفریقا، کمیسیون اقتصادی آفریقا، سازمان همکاری‌های اقتصادی و اجتماعی کشورهای غرب آفریقا، سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد، گروه 77، بانک بین‌المللی ترمیم و توسعه، سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری، کنفدراسیون بین‌المللی اتحادیه‌های کارگری آزاد، جامعه بین‌المللی توسعه، بانک توسعه اسلامی، صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی، بنگاه مالی بین‌المللی، سازمان بین‌المللی کار، صندوق بین‌المللی پول، سازمان بین‌المللی مهاجرت، سازمان بین‌المللی ارتباطات دور ماهواره‌ای، سازمان بین‌المللی پلیس جنایی، کمیته بین‌المللی المپیک، سازمان بین‌المللی استاندارد، اتحادیه بین‌المللی ارتباطات، جنبش عدم تعهد، سازمان وحدت آفریقا، سازمان کنفرانس اسلامی، سازمان منع سلاح‌های شیمیایی، کمیسیون توسعه و تجارت سازمان ملل متحد، سازمان اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملل متحد، سازمان توسعه صنعتی ملل متحد، اتحادیه جهانی پست، کمیسیون جهانی کارگران، سازمان جهانی اتحادیه‌های کارگری، سازمان جهانی بهداشت، سازمان جهانی مالکیت معنوی، سازمان جهانی هواشناسی، سازمان جهانی گردشگری و سازمان جهانی تجارت عضویت دارد.

نخست وزیر گینه آقای ”فرانسیس لونسنی فال“ (Lonseny Fall)به عنوان مامور تشکیل کابینه هیات دولت که شامل 15 وزیر است، از سال گذشته به قدرت رسیده است. پارلمان گینه 114 کرسی دارد و انتخابات آن هر پنج سال یکبار برگزار می‌شود. احزاب دمکرات به رهبری ”حاج اسماعیل محمد قاسم گوشین“، اتحاد ملی برای توسعه به رهبری ”ممدو بویه باری“، اتحاد و پیشرفت به رهبری ”لانزانا کونته“ و حزب دولتی مردم به رهبری ”پاسکوال تولنو“ جزو فعالترین تشکل‌های سیاسی در گینه هستند.

ویژگی‌های اقتصادی

گینه به رغم برخی مشکلات توسعه‌ای دارای منابع معدنی، انرژی برق و منابع کشاورزی غنی است. این کشور دارای 30 درصد از ذخایر هیدروکسید آلومینیوم آهن‌دار جهان بوده و دومین کشور تولیدکننده این محصول در دنیاست. برای رهایی این کشور از فقر، برنامه‌ریزی توسعه‌ای درازمدت به ویژه در سیستم مالیاتی دولت، ارتقای سطح سواد و چارچوب‌های حقوقی و قانونی اجتناب‌ناپذیر است. دولت گینه در پنج سال گذشته پیشرفت‌های قابل توجهی در مدیریت بودجه کشور داشته که بانک جهانی نیز به آن اعتراف کرده است.

گینه به مدد کمک‌های چندجانبه بین‌المللی به کشورهای فقیر و نیز توقف سطح تورم موفق شد میزان تولید ناخالص داخلی خود را در سال 2003 با 3 درصد رشد نسبت به سال پیش از آن به  ٠٢/١٩ میلیارد دلار ارتقا دهد که بخش کشاورزی   ٩/٢۴ درصد، بخش صنعت ٢/٣٨ درصد و بخش خدمات ٩/٣۶ درصد از آن را شامل می‌شوند.

سرمایه‌گذاری که حداقل ٢/٢١ درصد از تولید ناخالص داخلی گینه را شامل می‌شود به شکل قابل توجهی در حال افزایش است. درآمد سرانه ملی گینه حدود 2100 دلار آمریکاست که نسبت به یک دهه قبل ۵/٢ برابر شده است. با این حال، حداقل 30 درصد از مردم این سرزمین زیر خط فقر مطلق زندگی می‌کنند و تورم 15 درصدی اقتصاد یکی از بزرگترین مشکلات اقتصاد گینه به شمار می‌رود.

گینه سه میلیون نفر نیروی کار دارد که 80 درصد از آنها در بخش کشاورزی و مابقی در بخش صنعت و خدمات شاغلند. این کشور توان تولید 800 میلیون کیلووات ساعت انرژی الکتریکی دارد که عمدتاً صرف امور داخلی می‌شود.

سرزمین گینه دارای منابع غنی از بوکسیت، سنگ آهن، الماس، طلا و اورانیوم است و از این حیث، همکاری معدنی با این کشور صرفه اقتصادی دارد. همچنین، در بخش کشاورزی گینه تولیدکننده برنج، قهوه، آناناس، موز، سیب‌زمینی، هسته انواع میوه‌ها و کاساوا (نوعی میوه مخصوص مناطق گرمسیری) می‌باشد.

در بخش دامپروری و شیلات گینه به تولید و پرورش گاو، گوسفند، بز و انواع ماکیان و نیز صید ماهی و میگو می‌پردازد.

صنایع گینه نیز حول هسته استخراج مواد معدنی نظیر بوکیست، طلا، الماس، آلومینیوم و تولید فرآورده‌های غذایی و کشاورزی فعال است. این کشور برای نیاز داخلی خود روزانه 9 هزار بشکه نفت خام خریداری می‌کند و واردات غیرنفتی آن که حجم آن در سال گذشته میلادی به 646 میلیون دلار رسید شامل ماشین‌آلات صنعتی، فلزات ساختمانی، وسایل حمل و نقل، منسوجات، غلات و فرآورده‌های پتروشیمی است. فرانسه، چین، بلژیک، ایتالیا، هلند، ساحل‌عاج و آمریکا بزرگترین فروشندگان کالا به گینه محسوب می‌شوند.

از سوی دیگر، صادرات گینه که حجم آن در سال 2003 به 726 میلیون دلار رسید، شامل بوکسیت، آلومینیوم، طلا، الماس، قهوه، ماهی، میگو و فرآورده‌های کشاورزی است.

کره جنوبی، اسپانیا، آمریکا، فرانسه، روسیه، اوکراین، ایرلند، بلژیک و آلمان مهمترین شرکای صادراتی گینه هستند.

این کشور حداقل 3/5 میلیارد دلار بدهی خارجی دارد و واحد رسمی پول آن فرانک آفریقایی است. هر دلار آمریکا با ٨/٢٧٢٠ فرانک گینه برابری ‌می‌کند (نرخ برابری نوامبر 2004)

ویژگی‌های ارتباطی و مخابراتی

سرمایه‌گذاری گینه در بخش توسعه امکانات مخابراتی طی سه سال گذشته منجر به آن شده که قریب به 30 هزار شماره تلفن ثابت و 112 هزار شماره تلفن همراه در این کشور فعال باشد. البته تجهیزات مخابراتی گینه هنوز بسیار قدیمی است و نیاز به نوسازی دارد.

مردم گینه امواج چهار ایستگاه رادیویی با موج AM، یک ایستگاه رادیویی با موج FM و سه ایستگاه با طول موج کوتاه را دریافت می‌کنند. تلویزیون گینه نیز دارای شش شبکه است که برخی از آنها تنها چند ساعت در روز فعالند. رشد کاربرد اینترنت و ارتباطات رایانه‌ای در گینه منجر به تاسیس مراکز متعدد خدمات اینترنتی در این کشور شده است. اینک بالغ بر 42 هزار نفر از خدمات اینترنتی در گینه استفاده می‌کنند. در بخش ارتباطات و حمل و نقل نیز گینه دارای 837 کیلومتر خط آهن با عرض ریل یک متر است. طول جاده‌های اصلی و فرعی گینه به 30 هزار و 500 کیلومتر می‌رسد که بخش قابل توجهی از آن هنوز آسفالته نیست. همچنین، شهرهای کوناکری، کمسر و بوکه مهمترین بنادر صنعتی و صیادی گینه هستند که دارای اسکله‌های بزرگ با عمق آبخور بیش از 10 متر می‌باشند. ناوگان دریایی تجاری گینه دارای سه کشتی اقیانوس‌پیما شامل یک نفتکش، یک رو-رو و یک کشتی کانتینربر مشترک عراقی است.

گینه 16 فرودگاه دارد که از بین آنها تنها دو فرودگاه آماده پذیرش پروازهای پهن‌پیکر است.

مناسبات اقتصادی جمهوری اسلامی ایران با گینه

دور جدید روابط اقتصادی ایران با جمهوری گینه از زمانی آغاز شد که ایران تصمیم گرفت در استخراج بوکسیت از معادن گینه سرمایه‌گذاری کند. فاز نخست معدن بوکسیت با سرمایه‌گذاری مشترک دو کشور چهار سال قبل به بهره برداری رسید.

از این معدن سالانه 600 هزار تن بوکسیت استخراج می‌شود. هنوز هم برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ایران در معادن گینه ظرفیت‌های فراوانی وجود دارد، اما روابط تجاری دو کشور نیازمند جهشی واقعی است، چرا که در پنج سال گذشته از حد فروش مصنوعات پلاستیکی، لوازم بهداشتی، کاشی و سرامیک، زمین‌کوب، قفسه بایگانی، کفش‌های ضدآب و پوشاک ایران به گینه و خرید مواد معدنی از این کشور فراتر نرفته است، هر چند که برگزاری سه نمایشگاه تجاری از کالاهای تولید ایران در شهر کوناکری کمک شایانی به معرفی توانایی‌های صنعتی ایران در این کشور کرده است.

کمیسیون همکاری‌‌های مشترک ایران و گینه تاکنون به توافقات مهمی در زمینه تبادل اطلاعات اقتصادی، حمایت از سرمایه‌گذاری‌های متقابل، تشکیل نمایشگاه‌های تجاری، مبادله کارشناس و اطلاعات در بخش مکانیزاسیون کشاورزی و اجرای طرح تولید سرم و سرمایه‌گذاری معدنی توسط ایران در گینه دست یافته است.

کمال خرازی وزیر امور خارجه ایران در دیدار مهرماه امسال خود با ”الحاج حبیب جلوه“ وزیر همکاری‌های گینه بر عزم کشورمان به منظور تشکیل ستاد کار با آفریقا به ریاست معاون اول رییس جمهوری تاکید کرد که در آن همکاری با گینه به عنوان یک کشور مسلمان در اولویت قرار دارد.

نوشته: کامران نرجه     Kamran    Narjeh

این مطلب در شماره آذرماه ١٣٨٣ ماهنامه اتاق بازرگانی درج شده است