پنچری خودرو، مشکلی بغرنج برای خانم‌های راننده!

رانندگی خانم‌ها این روزها - برخلاف 50 سال قبل که کمتر زنی را می‌شد پشت فرمان دید ، پدیده‌ای عادی است، به‌طوری که در اغلب خیابان‌ها و جاده‌ها می‌توان زنان زیادی را در حالی که مشغول رانندگی انواع خودروهای سواری هستند، مشاهده کرد.

درواقع زنان ایران ظرف نیم قرن اخیر به واسطه توسعه شهرنشینی و افزایش اشتغال بیرون از منزل، به سرعت وارد خیل رانندگان وسایل نقلیه عمومی و خصوصی شده‌اند. ‏

حضور زنان در نظام حمل و نقل به حدی گسترش یافته که اینک در اغلب شهرهای بزرگ، تاکسی‌های ویژه بانوان به رانندگی خانم‌ها وارد خیابان‌ها شده است و حتی در برخی از شهرهای جنوبی و غربی کشور شاهد حضور زنان در شبکه حمل و نقل سنگین و نیمه سنگین هستیم. زنان همانند مردان از رانندگی با خودروهای شخصی در خیابان‌های بدون ترافیک و جاده‌های کم خطر لذت می‌برند و احساس قدرت می‌کنند. رانندگی به زنان احساس استقلال و اعتماد به نفس می‌دهد و این همان چیزی است که هر روز بر تعداد خانم‌های متقاضی دریافت گواهینامه رانندگی و خرید خودرو شخصی می‌افزاید.‏

طبق یک آمار غیر رسمی در شهرهای بزرگی نظیر تهران، مشهد، تبریز، اصفهان و کرج از هر 10 خانم بالای 18 سال به‌طور متوسط 3 نفر دارای گواهینامه رانندگی پایه دو و از هر 5 خانم دارای گواهینامه رانندگی حداقل یک نفر دارای خودرو شخصی است و یا با خودرو دیگران رانندگی می‌کند. این آمار نشان می‌دهد که در حال حاضر حدود 5/7 میلیون نفر از دارندگان گواهینامه‌های حمل و نقل در ایران را خانم‌ها تشکیل می‌دهند و تقریبا 2 میلیون نفر از آنان، دارای خودرو هستند. ‏

با این وجود هنوز برای بسیاری از خانم‌ها روبه‌رو شدن با برخی مشکلات عادی رانندگی در خیابان، اضطراب زا و یافتن راهکار آن‌ها دشوار است. اتفاق ساده‌ای نظیر پنچری لاستیک خودرو برای گروه زیادی از خانم‌های راننده یک مشکل محسوب می‌شود، در حالی که اگر با شیوه صحیح برخورد و رفع آن آشنا شوند، چه بسا بهتر از آقایان عمل می‌کنند و نیازی به کمک جنس مخالف ندارند!

در یک بررسی میدانی بیش از 75 درصد خانم‌هایی که سال‌هاست رانندگی می‌کنند، اعلام کرده‌اند که قادر به تعویض لاستیک پنچر شده خودرو نیستند و ناچارند برای رفع این مشکل از آقایان کمک بگیرند.

مشکلات فنی از این دست چنانچه با راه‌های رفع آن آشنا نباشید، علاوه برآنکه موجب اتلاف وقت برای یافتن تعمیرکار می‌شود، ممکن است باعث برهم ریختن ترافیک معابر و ایجاد راهبندان در مسیر خودروهای عبوری شود. تصاویر ضبط شده از دوربین‌های مرکز کنترل ترافیک شهر تهران نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ترافیک معابر تهران مربوط به نقص فنی خودرو‌ها و توقف آنها در مسیر تردد سایرین است. این قبیل مشکلات فنی تا زمان رسیدن خودرو تعمیرکار سیار و یا رفع عیب توسط رانندگان سایر خودروها بار ترافیکی معابر را سنگین می‌کنند. بنابر این اگر رانندگان با تعمیرات سبک خودرو آشنا باشند و خودرو معیوب را به حاشیه معابر منتقل کنند احتمال ایجاد ترافیک و راهبندان توسط آنها کمتر خواهد بود. ‏

خانم مینا - س که از 15 سال قبل تاکنون رانندگی می‌کند، پنچری لاستیک را یک بدبیاری تمام عیار برای خانم‌های راننده می‌داند و می‌گوید: پنچری لاستیک نه یک خرابی موتور است که برای تعمیر آن از تعمیرکار خودرو کمک بگیرم و نه یک مشکل کوچک که بشود با آن سر کرد و تعویض لاستیک را به زمان مناسب دیگری سپرد. وقتی لاستیک خودرو پنچر می‌شود، ناچارم بلافاصله لاستیک را تعویض کنم و این تازه اول مشکل است، چرا که طریقه پنچرگیری را نمی‌دانم.‏

وی می‌گوید: خوشبختانه در تمامی سال‌هایی که رانندگی می‌کنم، فقط 2 بار با این مشکل روبرو شده ام. البته در هر دو مورد از دیگران برای تعویض لاستیک خودروام کمک گرفته ام و خیلی خجالت کشیده ام!

سمیه - ف نیز که یکی دو سال قبل به جمع رانندگان پیوسته است و اغلب از خودرو شخصی برای رفت وآمد در شهر استفاده می‌کند، در این رابطه می‌گوید: از روزی که ماشین خریدم، پدرم بارها شیوه تعویض لاستیک پنچر را برای من توضیح داده و تاکید کرده است به هنگام پنچری خودرو دستپاچه نشوم، ولی مطمئنم که اگر با این مشکل روبرو شوم، باید از دیگران برای تعویض لاستیک کمک بگیرم چون خودم قادر به انجام آن نیستم.‏

وی همچنین می‌گوید: می‌دانم که تعویض لاستیک کار ساده‌ای است، ولی می‌ترسم هنگام انجام آن دچار اشتباهی شوم که رهگذران به من بخندند و یا کاری کنم که جبران آن هزینه زیادی داشته باشد، بنابر این ترجیح می‌دهم از دیگران کمک بخواهم.

 

فریبرز اخلاقی- کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی نیز با اشاره به نحوه عملکرد خانم‌ها در برخورد با این مشکل می‌گوید: در کشور ما تعمیر خودرو از قدیم جزو وظایف و کارهای آقایان بوده است و اگرچه در سال‌های اخیر زنان زیادی به جمع رانندگان خودرو پیوسته‌اند، ولی این قبیل کارها همچنان در نگاه عامه مردم، کارهایی مردانه است. سال‌ها قبل حتی رانندگی خودرو نیز کاری صرفا مردانه قلمداد می‌شد، ولی رفته رفته تابو رانندگی مردانه شکست و خانمها نیز پشت فرمان نشستند. با این حال هنوز تعمیرات خودرو (حتی تعمیراتی سبک نظیر تعویض لاستیک ) در عرف جامعه، حرمتی مردانه دارد و شاید همین نگرش باعث می‌شود که خانم‌ها از دست زدن به این قبیل کارها واهمه داشته باشند. از طرف دیگر همین ترس از مواجهه با خطوط قرمز فرهنگی و ارتکاب رفتار خلاف عرف موجب شده است تا خانم‌ها کمتر به سراغ فراگیری فنون تعمیر خودرو بروند.‏

اخلاقی می‌گوید: باید ابتدا آموزش فنون تعمیرات ساده خودرو در جامعه به ویژه برای بانوان فراگیر شود و به‌تدریج گرایش آنان به تعمیر خودروهای شخصی شان افزایش یابد.

این مددکار اجتماعی می‌افزاید: خوشبختانه اخیراً کارهای آموزشی خوبی در حوزه تعمیر خودرو از طریق رسانه ملی ( شبکه آموزش )آغاز شده است، ولی هنوز جامع و کافی نیست.

وی همچنین می‌گوید: شکل آموزش‌هایی از این دست نیز باید به گونه‌ای باشد که جامعه بانوان را به فراگیری ترغیب کند. در این بخش نقص‌های فراوانی در سیستم آموزشی ما وجود دارد که البته ناشی از تجربه کم آموزشی در این حوزه است. ‏

به گفته این مددکار اجتماعی، برخی از خانم‌ها به دلیل عناوین و واژگان قطعات فنی که سال‌های سال با آن بیگانه بوده‌اند، از ورود به حوزه تعمیر خودرو (حتی تعمیرات سبک )

گریزانند. بنابر این پیشنهاد می‌شود آموزش تعمیرات سبک خودرو برای این گروه از خانم‌ها با تعریف واژه‌ها و بیان ساده راهکارها شروع شود.‏

توصیه‌هایی به خانم‌های راننده

با این پیش فرض که تعویض لاستیک پنچر، مشکلی فراگیر برای اغلب بانوان راننده است، این گزارش در ادامه، درپی ارائه ساده‌ترین شیوه تعویض چرخ برای آنهایی است که تصمیم دارند روی پای خودشان بایستند و در خیابان و جاده، منت کمک دیگران را نکشند!

پنچری لاستیک خودرو یکی از بدیهی‌ترین مشکلات رانندگی است که می‌تواند برای هرکسی رخ دهد. اجسام نوک تیزی مانند میخ، پیچ و شیشه خرده که در سطح اغلب معابر پراکنده‌اند، راننده زن و مرد نمی‌شناسند و هر لاستیک سائیده‌ای را که از روی آنها بگذرد، پنچر می‌کنند. بنابراین، نخستین موضوع در مواجهه با پنچری، خونسردی است و اینکه باور داشته باشید شما در بروز این مشکل نقشی نداشته‌اید. حتی خبره‌ترین رانندگان هم احتمالا یک یا چند بار با این مشکل روبرو شده‌اند و نفوذ اجسام نوک تیز به داخل لاستیک خودرو، هیچ ربطی به میزان تجربه خانم‌ها در رانندگی ندارد.‏

در عین حال نکته مهم دیگر این است که شما خانم‌ها باید خودتان، لاستیک پنچر شده را تعویض کنید و حتی المقدور کمتر از سایر رانندگان کمک بگیرید. بنابر این باید ابزار لازم را به همراه داشته باشید و شیوه درست تعویض لاستیک را بدانید. پیشنهاد می‌شود هیچگاه با خودروی فاقد لاستیک زاپاس و یا دارای لاستیک پنچر رانندگی نکنید، زیرا پنچری لاستیک هر لحظه در کمین خودروی شماست و چنانچه لاستیک زاپاس همراهتان نباشد، مشکل شما چند برابر می‌شود. بنابر این پیش از آنکه پشت فرمان بنشینید و رانندگی کنید، از وجود لاستیک زاپاس سالم در صندوق عقب خودرو اطمینان حاصل کنید. علاوه بر لاستیک زاپاس باید در صندوق عقب خودرو یک جفت دستکش کار، یک علامت مثلث سیار خطر، جک، آچار چرخ و دو قطعه سنگ یا آجر به همراه داشته باشید.‏با این مقدمه فرض کنید که در حین رانندگی ناگهان یکی از لاستیک‌های خودروی شما پنچر شده است و تصمیم دارید، لاستیک معیوب را با چرخ زاپاس تعویض کنید. سعی کنید با لاستیک پنچر کمترین مسافت را تا رسیدن به محل توقف طی کنید، تا رینگ و تایر خودرو آسیب نبیند.‏ چراغ راهنمای سمت راست را روشن کرده و به آهستگی در نقطه‌ای امن که مزاحم رانندگی دیگران نباشد توقف کنید. دقت کنید که مکان توقف خودروی شما باید کاملاً هموار باشد تا هنگام جک زدن، منجر به حرکت خودرو از روی جک نشود. همچنین مکانی را برای توقف خودرو انتخاب کنید که دارای فضای کافی برای نشستن شما در کنار چرخ پنچر شده، خارج از محدوده عبور و مرور سایر خودرو‌ها باشد. بسیاری از تصادفات مرگبار رانندگی برای افرادی که مشغول پنچرگیری خودرو هستند، به دلیل بی‌توجهی به همین نکته رخ می‌دهد. پیش از پیاده شدن حتماً خودرو را خاموش کنید و سوئیچ را از روی آن بردارید و دقت کنید تا درهای خودرو را پشت سر خود ببندید. ‏

 

ـ با موانعی نظیر سنگ یا آجر مقابل سایر لاستیک‌ها را سد کنید تا هنگام جک زدن و بلند شدن بدنه، خودرو به حرکت نیفتد. موانعی که مقابل لاستیک‌های سالم قرار می‌دهید، باید خلاف جهت جک زدن خودرو باشند. یعنی اگر تصمیم دارید قسمت جلوی خودرو را به وسیله جک بلند کنید، موانع باید در قسمت پشت لاستیک‌های عقب قرار گیرند و بالعکس اگر تصمیم دارید قسمت عقب خودرو را جک بزنید، لازم است موانع در مقابل لاستیک‌های جلو قرار گیرند. این روزها خیابان‌ها و به خصوص بزرگراه‌ها فاقد سنگ و آجر هستند، بنابر این پیشنهاد می‌شود همیشه دو قطعه آجر یا مکعب چوبی در صندوق عقب خودرو به همراه داشته باشید.‏

ـ با خونسردی تمام درب صندوق عقب خودرو را باز کنید و پیش از هر کاری، «مثلث سیار اعلام خطر» را بردارید و حداقل 50 متر قبل از مکان توقف خودرو به صورت مورب روی آسفالت معبر قرار دهید تا خودروهایی که از دور به شما نزدیک می‌شوند، متوجه مشکل به وجود آمده برای شما بشوند و از سرعت خود بکاهند. حالا نوبت استفاده از دستکش کار است تا دست‌ها کثیف و یا زخمی نشوند. چنانچه جلیقه شبرنگ در خودرو دارید، حتماً به تن کنید و به رانندگانی که از دور به شما نزدیک می‌شوند، فرصت دهید تا وجود شما را در کنار خیابان یا جاده احساس کنند.‏

ـ آچار چرخ را که معمولاً ابزاری بعلاوه شکل است، به همراه جک و لاستیک زاپاس از صندوق عقب خارج کنید و در کنار چرخ پنچر شده قرار دهید. قالپاق روی چرخ پنچر شده را که معمولاً پلاستیکی است، با کمی فشار از روی رینگ جدا کنید. برای این کار می‌توانید انگشتان خود را داخل سوراخ‌های قالپاق قرار دهید و به سمت خودتان بکشید، اما چنانچه قالپاق در جای خود محکم بود، باید با استفاده از یک اهرم کوتاه نظیر تیغه پیچ گوشتی آن را از رینگ جدا سازید و کنار بگذارید.‏

ـ آچار چرخ را روی هریک از مهره‌های چرخ پنچر شده قرار دهید و با فشار بر خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید. کافیست مهره در محل خود شل شود و ضرورت ندارد آن را کامل از پیچ رینگ جدا سازید. همین کار را با سایر مهره‌ها انجام دهید تا تمامی آنها شل شوند، اما سعی کنید مهره‌ها را از پیچ رینگ جدا نکنید تا هنگام جک زدن و بالا بردن بدنه، رینگ پنچر شده به طور ناگهانی از خودرو جدا نشود و حادثه‌ای به وجود نیاید.‏

ـ حالا نوبت جک است که باید دقیقا زیر شاسی خودرو قرار گیرد، وگرنه به بدنه آسیب جدی وارد می‌کند. معمولاً روی سطح فوقانی جک‌ها شیاری تعبیه شده که محل قرار گرفتن برجستگی شاسی است. این برجستگی را می‌توانید با دست کشیدن زیر رکاب خودرو، کمی جلوتر از لاستیک‌ها لمس کنید و شیار جک را درست در زیر آن قرار دهید. فراموش نکنید که جک باید با دقت تمام و به صورت کاملا محکم و استوار روی سطح هموار زمین قرار گیرد. هرگز جک را در حالت کج و یا عدم تعادل قرار ندهید زیرا باعث در رفتن از زیر بدنه می‌شود و حوادثی مرگبار به همراه دارد. اینک با استفاده از اهرم، جک را بازکنید و بدنه خودرو را بالا ببرید. بهتر است برای سبک شدن بدنه و راحتی کارکردن جک، سرنشینان خودرو پیاده شوند و در مکانی امن بایستند.جک را تا حدی که لاستیک پنچر شده حداقل 5 سانتی متر از زمین فاصله بگیرد، بالا ببرید. حالا می‌توانید مهره‌هایی را که قبلاً شل کرده‌اید، از پیچ روی رینگ جدا کنید و داخل قالپاق بگذارید تا حین کار آنها را گم نکنید. ‏

‏ـ به آرامی دستان خود را دور لاستیک قلاب کنید و رینگ را از جای خود بیرون آورید. حتما دقت کنید که کمر شما با سطح زمین دارای زاویه 90 درجه باشد تا بر اثر سنگینی رینگ، به مهره‌های کمر شما آسیب وارد نشود. می‌توانید از صندلی‌های تاشو سبک مسافرتی برای نشستن مقابل رینگ و جدا کردن آن از بدنه استفاده کنید، ولی در هر صورت به خاطر داشته باشید که خم شدن بیش از حد شما برای بلندکردن لاستیک از جای خود، می‌تواند به مهره‌های کمر شما آسیب وارد کند. لاستیک پنچر شده را زیر شاسی خودرو بگذارید تا اگر به هر دلیل هنگام ادامه کار جک از بدنه جدا شد و خودرو افتاد، روی آن قرار گیرد و شما را زخمی نکند. حوادث جبران‌ناپذیر زیادی برای تعویض‌کنندگان لاستیک زاپاس به دلیل بی‌توجهی به همین نکته ساده رخ داده و عواقب خطرناکی در پی داشته است.‏

ـ اینک دستان خود را دور لاستیک زاپاس قلاب کنید و چرخ را دقیقا در محل خود قرار دهید. پیچ‌های چرخ باید به درستی از درون سوراخ‌های رینگ بیرون بیایند و چرخ تا انتها به بدنه بچسبد. مهره‌هایی را که قبلا بازکردید و داخل قالپاق گذاشتید، دوباره روی پیچ‌ها در جهت عقربه‌های ساعت ببندید و دقت کنید که آنها دنده به دنده نشوند و شیارهای روی پیچ را خراب نکنند. هنوز برای محکم کردن آنها زود است و نباید مهره‌ها را محکم کنید، فقط با دست مهره‌ها را تا انتها ببندید. ‏

ـ از بدنه خودرو کمی فاصله بگیرید و جک را به آرامی پایین آورید تا لاستیک روی زمین قرار گیرد. حالا می‌توانید با استفاده از آچار چرخ، مهره‌های روی‏ رینگ را محکم کنید و مطمئن شوید که حین رانندگی مهره‌ها از چرخ جدا نمی‌شوند.‏ 

ـ قالپاق را بار دیگر روی رینگ بگذارید، به نحوی که شیلنگ والو لاستیک از سوراخ‌های مجاور آن بیرون بیاید. با ضربه‌ای نسبتا محکم قالپاق را داخل رینگ قرار دهید. فراموش نکنید که لاستیک پنچر شده هنوز زیر بدنه خودروست و باید با رعایت نکات ایمنی آن را بلند کنید و داخل صندوق عقب بگذارید. تمامی ابزار و وسایل را نیز با همان ترتیب اولیه جمع‌آوری کنید و داخل صندوق عقب بگذارید.‏‏

کار تعویض لاستیک پنچر در این مرحله با موفقیت به پایان رسیده است، اینک می‌توانید سرنشینان خودرو را سوار کنید و سریعاً خود را به نزدیک‌ترین مغازه آپاراتی برسانید تا پنچری لاستیک زاپاس شما را بگیرد. چرا که پنچری‌های بعدی در راهند و شما به زاپاس سالم نیاز دارید!

نوشته : کامران نرجه

این گزارش در صفحه 5 روزنامه اطلاعات پنجشنبه دوم شهریور1391 درج شده است

/ 1 نظر / 77 بازدید