تحولات بازار طلا و آینده تولید ملی

 بازار جهانی طلا یکی از پر رونق ترین دوره های فعالیت خود را در طول تاریخ را سپری می کند و شتاب صعودی قیمت ها در این بازار به بالاترین حد خود رسیده است .

بررسی ها نشان می دهد هر اونس (1/31 گرم ) طلا که یک ماه و نیم پیش در بازار جهانی 1395 دلار قیمت داشت ، اینک 1568 دلار ارزش دارد . رشد 12 درصدی و یا به عبارت دیگر 173  دلاری قیمت طلا در بازارهای بین المللی قیمت این فلز را در داخل کشور هم به شدت افزایش داده ، بطوری که قیمت هر گرم طلای 18 عیار( آب شده ) از38 هزار تومان در 25 اسفند 1389 تاکنون 4200 تومان افزایش یافته است .

همچنین بهای سکه طلا در بازار داخلی ظرف هفته های اخیر رشد حباب گونه ای داشته و تلاش مسئولان بانک مرکزی برای ایجاد تعادل در عرضه و تقاضای سکه هنوز توفیق کامل نیافته است . هر قطعه سکه تمام بهار آزادی ( طرح جدید) که یک ماه و نیم پیش در بازار385 هزار تومان قیمت داشت  10 روز قبل تا سقف 451 هزار تومان بالا رفت و اینک با وجود عرضه نامحدود سکه توسط بانک مرکزی هنوز قیمت آن از 420 هزار تومان در هر قطعه پایین تر نرفته است . فاصله 7 تا 40 هزار تومانی قیمت سکه در بازار داخلی با  ارزش واقعی خود - که از آن به عنوان "حباب قیمت " نامبرده می شود  -  فارغ از اینکه در اثر چه مواردی به وجود آمده ، نشان دهنده رشد  تقاضای سرمایه گذاری در بازار سکه و طلاست .

 در ماههای اخیر کاهش پی در پی ارزش دلار در برابر سایر ارزهای بین المللی  و استقبال سرمایه گذاران جهانی از تبدیل دارایی های ارزی خود به طلا که سبب رشد تقاضای خرید این فلز در جهان شده ، موج جدید صعود جهانی بهای طلا را در پی داشته است . از سوی دیگر بروز مناقشات سیاسی در خاورمیانه، تشدید نرخ تورم در کشورهای بزرگ صنعتی ، تضعیف اقتصاد ژاپن در اثر وقوع سونامی ، شروع فصل ازدواج وتقاضای خرید طلا در هند و همچنین اقدام بانک مرکزی آمریکا در بازخرید اوراق قرضه و تزریق پول به اقتصاد این کشور نقش بسزایی در تحولات اخیر بازار طلا داشته است .

پریروز هم در ادامه روند صعود قیمت طلا و در پایان فعالیت آخر هفته بورس های جهانی، ارزش طلا به رکورد جدیدی دست یافت و از 1568 دلار در هر اونس فراتر رفت . این در حالی است که پیش بینی کارشناسان بین المللی برای رسیدن بهای طلا به 1500 دلار در هر اونس تا نیمه سال 2011 میلادی ، یک هفته پیش و در شرایطی که هنوز تا نیمه سال میلادی حدود یک ماه و نیم فرصت باقیست ، محقق شده است . اکنون می توان انتظار داشت که بهای طلا  طبق پیش بینی همین کارشناسان تا پایان سال 2011 از مرز 1700 دلار در هر اونس عبور کند .

تحولات اخیر فقط محدود به بازار طلا نیست و شاید بتوان ادعا کرد که درمورد سایر فلزات گرانبها  شتاب قیمت ها بیشتر بوده است . هر اونس نقره در بازار جهانی که یک ماه نیم پیش حداکثر 38 دلار و50 سنت قیمت داشت ، اینک 11 دلار یا به عبارتی 26 درصد  گران شده و شتاب صعود قیمت ها در این بازار به مراتب بیشتر از بازار طلاست . در بازار داخلی نیز هر گرم نقره از 1300 تومان در معاملات یک ماه نیم پیش اینک با 35 درصد رشد به بالای 1750 تومان رسیده است.

خلاصه آنکه مجموع اتفاقات اخیر بازار فلزات گرانبها نشان می دهد که حجم بالایی از نقدینگی جهانی به سرعت در حال ورود به چرخه تجاری این حوزه است . سرمایه هایی که می توانست با پشت سرگذاشتن بحران اقتصاد جهانی در خدمت تولید بین المللی باشد ولی اینک به سبب تصمیمات نادرست اقتصادی در کشورهای بزرگ و تحت تاثیر نگرانی جوامع از آینده اقتصاد جهانی ، به سمت بازار خدمات سرازیر شده و پشت  تولید را خالی کرده است . این امر می تواند به افزایش هزینه تولید در تمام دنیا منجر شود و تورم اقتصادی را تشدید کند .

شکی نیست که تداوم ارزش فلزات گرانبها چه در بازار های خارجی و چه در بازار داخلی نقش نامطلوبی بر تولید کالاهای صنعتی دارد و سرمایه گذاری در این حوزه را با محدودیت های جدی روبرو می کند .

البته کارشناسان بر این باورند که در اقتصاد ایران علاوه بر موارد فوق ، دلایل دیگری در گرایش مردم به سرمایه گذاری در حوزه طلا و سکه نقش دارد و این دلایل سبب شده تا فاصله قیمت سکه و طلا در بازار داخلی با ارزش جهانی آنها زیاد شود .

به زعم برخی کارشناسان تصمیمات اخیر شورای پول و اعتبار برای کاهش نرخ سود بانک ها و همچنین ورود سرمایه های هنگفت صندوق های اعتباری به بازار دلالی در شتاب بخشیدن به صعود قیمت ها نقش موثری داشته است .

شورای پول و اعتبار در روزهای پایانی سال گذشته با هدف کمک به واحدهای صنعتی ، نرخ سود بانکی را کاهش داد ولی  برخلاف انتظار تصمیم گیران ، این اقدام منجر به خروج سرمایه های مردم از بانک ها و گرایش آن به بازار دلالی سکه و طلا شد . همچنین فشار بانک مرکزی به صندوق های اعتباری برای افزایش فوری سرمایه موجب شد تا این قبیل موسسات پولی و اعتباری برای کفایت میزان سرمایه نزد بانک مرکزی وارد چرخه خرید و فروش سکه و طلا شوند  .

بر این موارد می توان ارائه طرح حذف 3 تا 4 صفر از پول ملی توسط بانک مرکزی را افزود که نگرانی های جدی را در حوزه سرمایه گذاری داخلی ایجاد کرده است . برخی معتقدند درشرایطی که اجرای قانون هدفمندی یارانه ها  در ابتدای مسیر خود قرار دارد و آثار اجرای مراحل بعدی آن هنوز نمایان نشده ، طرح نا به هنگام  حذف صفرها از پول ملی نگرانی هایی نسبت به تشدید تورم در اقتصاد ایجاد کرده و همین مساله مردم را برآن داشته است  تا دارایی های ریالی خود را به طلا و سکه تبدیل کنند تا در خلال تحولات آینده از ارزش آنها کاسته نشود .

 هرچند مسئولان بانک مرکزی بارها بر بی تاثیر بودن این اقدام در تشدید نرخ تورم تاکید کرده اند ولی رفتار سرمایه گذاران داخلی نشان می دهد که اطمینان لازم نسبت به این گفته ها هنوز بطور کامل در جامعه ایجاد نشده است .

تحولات اخیر بازار طلا و سکه نشان میدهد که نقدینگی متراکم جامعه نسبت به آینده تصمیمات کلان اقتصادی نگرانی های عمیقی دارد و متاسفانه مسئولان حوزه پولی و بانکی  به جای جهت دهی صحیح  به روند حرکت سرمایه در کشور بیشتر در فکر پاسخگویی به اشتهای بازار هستند .  

توزیع نامحدود سکه در بازار اگرچه ابزاری برای تعادل عرضه و تقاضای خرید طلاست ولی  درمانی برای بیماری افزایش پایه پولی کشور و جمع آوری نقدینگی سرگردان عمومی نیست .

جلوگیری از تغییر جهت سرمایه گذاری صنعتی به سمت بازار دلالی یکی از وظایف  بانک مرکزی است و این مهم فقط با سکه فروشی و تخفیف مقطعی تب طلا در بازار به دست نمی آید . عرضه  سکه به بازار و ایجاد تعادل نسبت به تقاضای خرید فقط یک مسکن زودگذر است و نقدینگی سرگردانی که منفعت خود را در بازار طلا نیابد به سرعت مسیر خود را به سمت بازار دلالی دیگری خم می کند .

نظام پولی و بانکی  باید به موازات ایجاد تعادل در بازار طلا و سکه ،  تلاش خود را برای حمایت از تولیدات ملی با ارائه تسهیلات کم بهره و همچنین ترغیب بیش از پیش مردم به سرمایه گذاری در بانک ها افزایش دهند اما پیش از این لازم است قیمت تمام شده کالا در تولید ملی  کاهش یابد و چنین رویکردی جز با کاهش نرخ تورم اقتصادی میسر نمی شود .

مادامی که تورم اقتصادی بالاست ، نگرانی سرمایه گذاران نسبت به کاهش ارزش دارایی خود کاملا  طبیعی و منطقی است . از این رو می توان چنین تلقی کرد که تحولات اخیر بازار طلا در ایران نمایانگر اضطراب سرمایه گذاران  نسبت به تشدید تورم اقتصادی در ماههای آینده است .

رئیس کل بانک مرکزی پریروز احتمال افزایش نرخ تورم در اردیبهشت را مردود دانسته و تاکید کرده که برنامه های دولت در راستای کاهش نرخ تورم است ولی رشد قیمت برخی از کالاها به واسطه تغییر بهای حامل های انرژی ، مردم را نگران کرده است .  از سوی دیگر پرداخت نشدن تسهیلات پیش بینی شده در بسته های حمایت از تولید در دوره هدفمندی یارانه ها این احتمال را تقویت کرده که قیمت کالاها در ماههای آینده باز هم افزایش یابد .

بنابر این بانک مرکزی باید به موازات تلاش برای جلوگیری از فعالیت های دلالی در حوزه هایی نظیر طلا و سکه و تولید محورساختن نقدینگی عمومی ، دغدغه تولید کنندگان داخلی را از طریق پرداخت سریع تسهیلات وعده داده شده برای فعالیت در فضای هدفمندی یارانه ها  کاهش دهد و مانع رشد قیمت ها و افزایش تورم اقتصادی جامعه شود .

این نکته ای است که در جلسه اخیرستاد تنظیم بازار هم مورد تاکید تمامی اعضای ستاد قرار گرفته و بر حمایت از تولید ملی توسط سیستم بانکی به منظور کاهش قیمت ها در بازار تاکید شده است .

 

نوشته : کامران نرجه

این یادداشت اقتصادی در صفحه ۴ روزنامه اطلاعات یکشنبه ١١ اردیبهشت ١٣٩٠ درج شده است

/ 1 نظر / 5 بازدید
رضا نوحي

سلام دوست و همکار عزيز وبلاگ اقتصادي خوب و با محتوايي داري و براي من که يک روزرنامه نگار اقتصادي هستم بسيار مفيد مي باشد. نکته اي که به نظر من در رابطه با صعود موشکي قيمت سکه در مطلبت مغفول مانده است ,خود نقش دولت در افزايش قيمت سکه است . دولت براي پر کردن خزانه خالي خود به عمد قيمت سکه را افزايش مي دهد يعني به زبان واضح تر دولت با بالا بردن قيمت سکه پول بيشتري را وارد سيستم مالي خود ميکند. اگر روند قيمت سکه را از ابتداي آغاز بکار دولت نهم و دهم دنبال کني اين مطلب به خوبي قابل اثبات است. دولت همواره از کاهش قيمت سکه جلوگيري کرده است و اقدام موثري نيز براي کاهش و کنترل قيمت انجام نمي دهد. پيروز باشي نوحي روزنامه جهان اقتصاد