اقتصاد خبرنگاری و خبرنگار اقتصادی

خبرنگاری از آن دسته مشاغلی است که بیرونش مردم را کشته و درونش ما را هلاک کرده است. غالب مردم تصورمی کنند، از آنجا که خبرنگاران به مراکز قدرت سیاسی و اقتصادی رفت و آمد دارند و با مسئولان ارشد این بنگاه ها حشر و نشر می کنند، بنابر این از درآمد اقتصادی بالایی برخوردارند و در رفاه زندگی می کنند.

این نوع برداشت اجتماعی در مورد خبرنگاران اقتصادی که با هسته‌های تولید ثروت در کشور رابطه مستقیم دارند، بیشتر است. از طرف دیگر این مساله باعث افزایش انگیزه نیروی بیکار جامعه به اشتغال در حرفه خبرنگاری و حضور در سرویس اقتصادی رسانه ها شده است. حتی گروهی از مردم، خبرنگاران اقتصادی را یکی از نیروهای موّلد ثروت می دانند که صد البته این دیدگاه افراطی آنها چندان بی ربط نیست. زیرا کار خبرنگاران به مثاب? حفر دشوار چاهی است که اگر برای خودشان هیچ آبی نداشته باشد، یقیناً برای گروهی از مدیران خبرساز و مخاطبان آنها نان فراوانی دارد.

اما واقعیت اینجاست که در سالهای اخیر جایگاه اقتصادی حرفه سخت و پُرمخاطره خبرنگاری در قیاس با سایر مشاغل از رشد کمتری برخوردار بوده، به گونه ای که بالاترین دستمزدها در این حرفه از متوسط درآمد سایر مشاغل هم پایه نیز کمتر است. البته بخش عمده این مشکل مرهون زایش نابجا و تکّثر غیرمنطقی خبرگزاری ها، روزنامه‌ها و پایگاه‌های اطلاع رسانی در کشورماست که فضا را برای اجحاف به فعالان این حرفه و تنزل جایگاه اقتصادی خبرنگاری فراهم ساخته است.

چه بسیار جوانان بیکاری که به دلیل نبود فرصت شغلی مناسب در جامعه، با یک چهارم حداقل دستمزد قانونی و بدون هیچ معیارعلمی و اخلاقی، ازسوی مدیران رسانه های قد و نیم قد که بدون ضابطه در کشور ایجاد شده اند، به عنوان خبرنگار به کار گرفته می شوند تا منافع اقتصادی رسانه و مدیران آن را تأمین کنند.

این گروه از افراد، سربازان کم مواجبی هستند که موظفند برای زنده نگه داشتن رسان? گمنام خود از هر راه ممکن تولید درآمد کنند. از سوی دیگر تلاش بی چارچوب این قبیل افراد برای درآمدزایی که اساساً خبرنگار نیستند و صرفاً عنوان خبرنگار را به یدک می کشند، مسیر انحراف از منشوراخلاقی این حرفه را فراهم می کند .

کمبود اطلاعات عمومی و دانش تخصصی شغلی در این قبیل افراد، آفت دیگری است که حرفه خبرنگاری و به ویژه حوزه اخبار اقتصادی را تهدید می کند. این حوزه سرشار ازمفاهیم و اطلاعات تخصصی است که به جز افراد آشنا به مباحث اقتصادی شخص دیگری قدرت پردازش اخبار آن را ندارد. البته برخی از دستگاه های دولتی و غیر دولتی در سالهای اخیر با برگزاری کلاس های آموزش مفاهیم پایه اقتصادی کمک شایانی به ترمیم این مشکل در جامعه رسانه‌ای کرده‌اند، ولی این قبیل اقدامات که جزو وظایف سازمانی دستگاه نبوده و ردیف بودجه ای معینی برای ادامه آنها در نظر گرفته نشده است، نمی تواند ضامن بهبود معضل فقر اطلاعات اقتصادی در رسانه های کشور باشد. از طرف دیگر دامنه استفاده از افراد کم سواد و کم دستمزد در رسانه و به ویژه سایت های اقتصادی به حدی گسترده شده که محتوای منتشره از سوی اغلب آنها فاقد ارزش های خبری و حتی مغایر با دستور زبان صحیح فارسی است.

راستگویی، واقع نویسی و حفظ حرمت شخصی و عمومی فعالان اقتصادی از دیگر شاخص هایی است که عموماً توسط این دسته از خبرنگاران نقض می شود و متأسفانه چوب عملکرد غیر حرفه ای آنها به پای مابقی خبرنگارانی خواهد خورد که سالها برای رسیدن به این حرفه تحصیل کرده و برای آشنایی با مفاهیم اقتصادی دشواری کشیده اند.

در واقع رسانه های عدیده ای که در سال های اخیر با عناوین مختلف اقتصادی و در فقدان یک مکانیزم اعتبار سنجی عادلانه مثل قارچ در گوشه و کنار کشور رشد کرده اند و بعضاً مقیّد به هیچ ضابطه اخلاقی و انسانی نیستند ،صرفاً منتشره کننده محتوای تبلیغی هستند که تضمین کننده منافع اقتصادی شان باشد. اقتصاد سالم از منظر این قبیل رسانه ها و خبرنگاران شاغل در آنها، فعالیتی است که بیشترین منفعت مادی را برای آنها به همراه داشته باشد. مسلماً در چنین رویکرد اطلاع رسانی، امنیت اخلاقی جامعه و شأن مخاطبین رسانه به شدت به مخاطره می افتد ، بطوری که اطلاع رسانی غلط و غیراصولی از رویدادهای اقتصادی توسط این رسانه ها، امنیت عمومی را تهدید می کند.

این روند مادامی که در جامعه ما ملاک و معیار مشخصی برای اشتغال در حرفه خبرنگاری تدوین نشده و نهادی غیروابسته به دولت یا سایر قوای حاکمیتی، میزان اعتبارمطالب منتشره از سوی رسانه ها را ارزیابی نمی کند، ادامه خواهد داشت و روز به روز به انحطاط اخلاق حرفه ای در این شغل دامن می زند. مراکز آموزش عالی کشورهم در دو دهه گذشته با وجود تربیت تعداد زیادی دانش آموخته رشته روزنامه نگاری عملاً کمک شایانی به تقویت بنیه علمی و اخلاقی خبرنگاران نکرده اند و از دیگ آنها آبی برای پاک کردن این مشکل گرم نخواهد شد. همچنین تشکل های صنفی که تاکنون برای ساماندهی اوضاع نابسامان حرفه خبرنگاری در کشور ایجاد شده اند، عموماً به دلیل ضعف در سیستم مدیریتی از اهداف اصلی خود منحرف شده و به اموری پرداخته‌اند که باعث توقف فعالیت آنها شده است.

با این وجود نمی توان تمامی فضای رسانه ای کشور را سیاه وغیراخلاقی دید، زیرا تعداد رسانه ها و خبرنگاران اقتصادی که حرمت این حرفه و جایگاه اطلاع رسانی صحیح برای آنها بالاترین ارزش را دارد، در جامعه ما کم نیست. کسانی که حتی اگر در سخت ترین شرایط اقتصادی و با کمترین درآمد مشغول به کارند، به هیچ وجه حاضر به فروش غیرت حرفه ای خود نیستند و ضمن احترام به حرمت و آبروی فعالان اقتصادی، دست از انتشار اطلاعات واقعی بر نمی دارند.

حمایت از این قبیل رسانه ها در جامعه و کمک به بهبود درآمد خبرنگاران آنها می تواند ریشه فساد رسانه ای در اقتصاد کشور را بخشکاند و به توسعه اطلاع رسانی صحیح در جامعه کمک کند. این کمک نباید بی‌ضابطه و ماهیتی صدقه ای داشته باشد تا موجب وابستگی و رخوت در خبرنگاران شود. شاید مناسب ترین شیوه برای کمک به اقتصاد خبرنگاری و خبرنگاران اقتصادی، ارتقای سطح علمی و توانایی‌های شغلی آنها از طریق برگزاری کلاس های آموزشی و دوره‌های تخصصی مفاهیم این حوزه باشد . ضمن آنکه از طریق توزیع عادلانه آگهی های تجاری میان رسانه ها و مجاب ساختن مدیران بنگاه‌های بزرگ تولیدی و خدماتی به حمایت از فعالیت های رسانه‌ای می‌توان علاوه بر حفظ حرمت خبرنگاران، به بهبود وضع اقتصادی خبرگزاری ها، روزنامه ها و پایگاه های اطلاع رسانی و معالاً ترمیم درآمد اقتصادی شاغلین آنها کمک کرد.

در عین حال باید چارچوب مناسبی برای ارزیابی عملکرد رسانه‌ها و رتبه بندی آنها در تخصیص حمایت های اقتصادی طراحی شود تا انگیزه تلاش بیشتر برای اطلاع رسانی دقیق و سالم در جامعه از بین نرود.

نوشته : کامران نرجه

این یادداشت اقتصادی به مناسبت روز خبرنگار در صفحه 4 روزنامه اطلاعات چهارشنبه 14 مرداد1394 درج شده است.

لینک مستقیم: http://www.ettelaat.com/etiran/?p=138405

                 http://www.irna.ir/fa/News/81708528/

                http://tnews.ir/news/EDEC45790031.html

               http://monitor.shafaqna.com/FA/IR/1402371

              http://www.chaharah.com/News/23963836/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C

 

/ 0 نظر / 42 بازدید