جامعه جهانی نگران ایمنی جاده ها

دهه اقدام برای ایمنی جاده‌ها از دیروز 21 اردیبهشت مصادف با 11 می ‌2011 با پیام «بان‌کی‌مون» دبیرکل سازمان ملل متحد در سراسر جهان آغاز شد. نامگذاری دهه پیش رو به این مضمون بیانگر نگرانی جامعه جهانی از کاهش ایمنی سفرهای جاده‌ای و رشد تلفات انسانی در سوانح رانندگی است.

طبق آمار سالانه بالغ بر یک میلیون‌و300 هزار نفر در جهان به دلیل تصادفات جاده‌ای جان خود را از دست می‌دهند. این در حالی است که همه ساله حدود 100 میلیون دستگاه انواع خودرو در جهان ساخته می‌شود و به موازات رشد کاربری خودرو در زندگی انسان‌ها، طول جاده‌ها نیز در دنیا رو به افزایش است، ولی رشد ایمنی جاده‌ها با دو شاخص دیگر همخوانی ندارد تا حدی که می‌توان ادعا کرد ضریب ایمنی جاده‌ها در سطح بین‌المللی و در مقایسه با نرخ رشد تولید خودرو و یا میزان افزایش طول راه‌های زمینی، نسبتی معکوس دارد. سازمان ملل متحد پیش بینی کرده است با ادامه روند فعلی تعداد تلفات سوانح جاده‌ای در جهان تا سال 2021 به بیش از یک میلیون‌و 900 هزار نفر در سال خواهد رسید.‏

از طرف دیگر سالانه به ازای تولید یک میلیون‌و 500 هزار دستگاه انواع خودرو در کشورما و رشد1000 کیلومتری طول جاده‌های ایران، بالغ بر 23 هزار نفر از هموطنانمان بر اثر سوانح رانندگی کشته می‌شوند. این رقم در طول سه دهه گذشته غالبا سیری صعودی داشته و در معدود دوره‌هایی که روند آن ثابت و یا نزولی شده، از تعداد تصادفات رانندگی کاسته نشده است. ‏

افزون بر موارد فوق سالانه صدها هزار نفر در ایران به سبب جراحات و یا معلولیت‌های ناشی از سوانح رانندگی از چرخه زندگی سالم عقب می‌مانند و درگیری آنها با انواع معضلات اجتماعی و اقتصادی موجب می‌شود تا امیدهای آنان برای دستیابی به آینده‌ای متعالی به یأس تبدیل شود.

طبق آمار سوانح رانندگی نهمین عامل مرگ‌ومیر در جهان و سومین عامل مرگ و میر در ایران است.

از این رو دهه آینده برای جمهوری اسلامی ایران که به نسبت جمعیت خود دارای بالاترین نرخ تلفات سوانح رانندگی در جهان است، می‌تواند منشا یک تحول بنیادین در نظام حمل و نقل زمینی باشد تا با اتخاذ برنامه‌های صحیح علمی و سرمایه‌گذاری مناسب برای کاهش آمار تصادفات رانندگی و ارتقا ایمنی جاده‌های خود اقدام کند.

دبیرکل سازمان ملل متحد که دیروز توجه جامعه جهانی را به ضرورت چنین رویکردی در برنامه‌ریزی‌های کلان اقتصادی و اجتماعی جلب کرد، اعتقاد دارد شروع این دهه می‌تواند به تمامی کشورها کمک کند تا در مسیر آینده ایمن به پیش بروند. چرا که رانندگی غلط، جاده‌های نا ایمن و سایر مخاطرات، زندگی‌ها را در مدت چند ثانیه به خطر می‌اندازد. بنابر این دهه پیش رو می‌تواند جلوی روند از بین رفتن غیرضروری زندگی‌ها را بگیرد، مشروط بر اینکه تمامی کشورها، سازمان‌های مدنی، بنگاه‌های تجاری و آحاد مردم در هر نقطه از جهان تضمین کنند که برای پیشرفت واقعی و افزایش ایمنی حمل و نقل گام بر می‌دارند.

بان‌کی‌مون اذعان دارد که اقدام برای ایمنی جاده‌ها نقشه دسته جمعی انسانها برای تقویت راه‌ها، افزایش کیفیت خودروها، بهبود رفتار رانندگان خودروها و موتورسیکلت‌ها و همچنین آشنایی عابران پیاده با مخاطرات پیرامون است. این نکته نشان می‌دهد کشورهای خواهان ارتقای ایمنی جاده و به ویژه جمهوری اسلامی ایران، باید در 10 سال آینده سرمایه‌گذاری بیشتری روی سالم‌سازی شبکه راه‌های خود داشته باشند و اگرچه توسعه خطوط ریلی به عنوان بهینه‌ترین شکل حمل و نقل زمینی باید در صدر برنامه‌ریزی‌ها قرار گیرد، اما نباید از ضرورت ارتقای ایمنی شبکه جاده‌ای غافل شد. ‏

‏ نگاهی به قانون بودجه سال 1390 که نخستین سال دهه مذکور را شامل می‌شود، نشان می‌دهد مراجع برنامه‌ریزی و قانونگذاری ما هنوز به اهمیت تقویت راه‌های کشور واقف نیستند و ارقام پیش‌بینی شده برای توسعه راه‌های ایران در سال جاری قادر به ایجاد تحول در شبکه راه‌های کشور نیست.

در پیام بان‌کی‌مون به مناسبت آغاز دهه اقدام برای ایمنی جاده‌ها همچنین به مساله بهبود رفتار ترافیکی رانندگان و عابران توجه شده است. این مساله هم یکی دیگر از نقاط ضعف در نظام حمل‌ونقل کشور ماست به گونه‌ای که با گذشت 120 سال از ورود خودرو به کشور، رانندگان و عابران همچنان از حداقل فرهنگ ترافیکی برخوردارند و سرمایه‌گذاری در ترویج فرهنگ صحیح ترافیک بسیار ناچیز است. نتایج تحقیقات جامعه شناسی ترافیک نشان می‌دهد که اغلب رانندگان و عابران پیاده در ایران از حقوق یکدیگر بی‌اطلاعند و کمتر اعتنایی به رفتار صحیح ترافیکی دارند.‏

‏ تماشای صحنه‌هایی نظیر تردد روزانه هزاران موتورسیکلت سوار بدون کلاه ایمنی از مقابل چشمان پلیس، عبور و توقف خودرو و موتورسیکلت در پیادروها، پرش عابران پیاده از روی نرده محافظ بزرگراه‌ها و گذر از محل‌های غیر خط‌کشی شده برای ما عادی است.

آنچه که واضح است جامعه جهانی از دیروز و بلکه از سال‌ها قبل برای کاهش نگرانی خود در ایمنی رانندگی دست به کار شده و قرار است ظرف یک دهه آینده به شاخص‌های امیدوار‌کننده‌ای در این بخش دست یابد. این طرح بین‌المللی، فراخوانی برای تدوین و افزایش قوانین و ضمانت اجرایی آن به منظور استفاده از کلاه ایمنی، کمربند ایمنی، صندلی ایمنی کودک و اجتناب از سرعت و مصرف نوشیدنی الکلی و مواد روانگردان در رانندگی است.

سازمان ملل متحد پیش بینی می‌کند با اجرای موفق این قبیل طرح‌های کم هزینه می‌توان 5 میلیون زندگی را در سراسر دنیا نجات داد و از بروز 50 میلیون جراحات جدی جلوگیری کرد. این اقدامات در طول 10 سال آینده منجر به پس انداز 5 هزار میلیارد دلار در سراسر دنیا خواهد شد.

ما نیز اگر جزو جامعه جهانی هستیم و به سلامت زندگی خود اهمیت می‌دهیم، باید در مسیر بهبود ایمنی حمل و نقل جاده‌ای قدم برداریم.

نوشته : کامران نرجه

این یادداشت در صفحه ۴ روزنامه اطلاعات پنجشنبه ٢٢ اردیبهشت ١٣٩٠ درج شده است

/ 0 نظر / 7 بازدید